جغرافياي عظمت خدا

اخبار ،مقالات و تازه های جغرافیا - ارتباط با دبیران جغرافیا

GPS چیست و چگونه کار می کند؟

 

 

صفحه 1 از 10

جی‌پی‌اس یا سیستم موقعیت‌یاب جهانی (Global Positioning Systems)، یک سیستم راهبری و مسیریابی ماهواره‌ای است که از شبکه‌ای با حداقل ۲۴ ماهواره تشکیل شده است. این ماهواره‌ها به سفارش وزارت دفاع ایالات متحده ساخته و در مدار زمین قرار داده شده‌اند. جی‌پی‌اس در ابتدا برای مصارف نظامی تهیه شد ولی از سال ۱۹۸۰ استفاده عمومی آن آزاد و آغاز شد.

خدمات این مجموعه در هر شرایط آب و هوایی و در هر نقطه از کره زمین در تمام شبانه‌روز در دسترس است و استفاده از آن رایگان است.

علاوه بر جی‌پی‌اس، دو سیستم کمابیش مشابه دیگر نیز وجود دارد: سیستم گلوناس که دولت شوروی ساخته و اکنون به‌دست کشور روسیه اداره می‌شود و سیستم گالیله که کشورهای اروپائی آن را برای وابسته نبودن به سیستم آمریکائی جی‌پی‌اس ساخته اند.

قطب نماهایی که با نیروی مغناطیسی زمین جهت یابی می‌‌کنند، به تدریج جای خود را به گیرنده‌های جی‌پی‌اس خواهند داد؛ جی‌پی‌اس، سامانه‌ای است که به کمک گروهی از ماهواره‌ها جهت یابی می‌‌کند. ماهواره‌هایی که هرکدام در مدارهای خود به دور زمین در گردشند؛ این ماهواره‌ها با ایستگاه‌های ویژه‌ای بر روی زمین در تماس اند و همواره موقعیت آن‌ها در فضا مشخص است. دستگاه گیرندهٔ جی‌پی‌اس شما، با ارتباط با تعدادی از این ماهواره ها، فاصلهٔ شمارا تا آن‌ها تعین می‌‌کند و سپس موقعیت دقیق شما روی زمین بدست می‌‌آید.

در واقع اساس کار این سامانه، فرستادن سیگنال‌های رادیویی با فرکانس بالا و به طور پیوسته است که زمان و مکان ماهواره را نسبت به زمین مشخص می‌‌کند و یک گیرندهٔ جی‌پی‌اس روی زمین، با گرفتن این اطلاعات از سه ماهواره یا بیشتر، آن‌ها را پردازش می‌‌کند و موقعیت کاربر را در هر نقطهٔ زمین، در هر ساعتی از شبانه روز و در هر وضعیت آب و هوایی به او نشان می‌‌دهد.

با چندین اندازه گیری متعدد، گیرنده به محاسبهٔ سرعت، مدت زمان سفر، فاصلهٔ شما تا مقصد، مختصات جغرافیایی (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا)، زمان طلوع و غروب خورشید و ماه (در تقویم نجومی)، تعداد ماهواره ها، زمان محلی و ... می‌‌پردازد و آن را در اختیار کاربر قرار می‌‌دهد. به طور میانگین، هشت ماهواره از 24 ماهواره، در اطراف هر نقطه از کرهٔ خاکی که باشید در آسمان گشت می‌‌زنند.

هرچه گیرندهٔ شما به ماهواره‌های بیشتری وصل شود، اطلاعات دقیق تری را برای شما محاسبه می‌‌کند. جی‌پی‌اس، در ابتدا تنها استفادهٔ نظامی داشته است، ولی از سال 1980 به بعد تصمیم گرفته شد تا از آن در فعالیت‌های غیر نظامی هم استفاده شود ؛ تا جایی که امروزه حتی در ماهی گیری و شکار هم مورد استفاده قرار می‌‌گیرد. این ماهواره‌ها به سفارش وزارت دفاع ایالات متحده ساخته و در مدار زمین قرار داده شده‌اند.

سيستم تعيين موقعيت جهاني GPS متشكل از 24 ماهواره است كه درارتفاع 20000 كيلومتري ازسطح زمين قراردارند ودر 6 مدار كه هرمدار 4 ماهواره قرارداد وبا زاويه ميل 55 درجه وپر يود ساعتي 12 ساعته درگردشند .

هرماهوارهGPS دوموج با دو فركانس درباند امواج الكترومغناطيسي (L1, L2 ) ارسال مي كند موج L1 با فركانس1575 MHZ  و موج L2 با فركانس1227 MHZ  مي باشد.

 

ماهواره‌های جی پی اس

۲۴ عدد ماهواره جی‌پی‌اس در مدارهایی بفاصله ۲۴۰۰۰ هزار مایل از سطح دریا گردش می‌کنند. هر ماهواره دقیقاً طی ۱۲ ساعت یک دور کامل بدور زمین می‌‌گردد. سرعت هریک ۷۰۰۰ مایل بر ساعت است. این ماهواره‌ها نیروی خود را از خورشید تأمین می‌کنند. همچنین باتری‌هایی نیز برای زمانهای خورشید گرفتگی و یا مواقعی که در سایه زمین حرکت می‌کنند به‌همراه دارند. راکتهای کوچکی نیز ماهواره‌ها را در مسیر صحیح نگاه می‌دارد. به این ماهواره‌ها NAVSTAR نیز گفته می‌شود.

در اینجا به برخی مشخصه‌های جالب این سیستم اشاره می‌‌کنیم:

    * اولین ماهواره جی‌پی‌اس در سال ۱۹۷۸ یعنی حدود ۳۵ سال پیش در مدار زمین قرار گرفت.
    *
در سال ۱۹۹۴ شبکه ۲۴ عددی NAVSTAR تکمیل گردید.
    *
عمر هر ماهواره حدود ۱۰ سال است که پس از آن جایگزین می‌گردد.
    *
هر ماهواره حدود ۱۰۰۰ کیلوگرم وزن دارد و طول باتری‌های خورشیدی آن ۵.۵ متر است.
    *
انرژی مصرفی هر ماهواره، کمتر از ۵۰ وات است.

جی‌پی‌اس چگونه کار می‌کند

ماهواره‌های این سیستم، در مدارهای دقیق هر روز ۲ بار به‌دور زمین می‌‌گردند و اطلاعاتی را به زمین مخابره می‌کنند. گیرنده‌های جی‌پی‌اس این اطلاعات را دریافت کرده و با انجام محاسبات هندسی، محل دقیق گیرنده را نسبت به زمین محاسبه می‌کنند. در واقع گیرنده زمان ارسال سیگنال از ماهواره را با زمان دریافت آن مقایسه می‌‌کند. از اختلاف این دو زمان، فاصله گیرنده از ماهواره تعیین می‌‌گردد. این عمل را با داده‌های دریافتی از چند ماهواره دیگر تکرار می‌کند و بدین ترتیب محل دقیق گیرنده را با تقریب ناچیز معین می‌‌کند.

گیرنده به دریافت اطلاعات هم‌زمان از حداقل ۳ ماهواره برای محاسبه ۲ بعدی و یافتن طول و عرض جغرافیایی، و همچنین دریافت اطلاعات حداقل ۴ ماهواره برای یافتن مختصات سه بعدی نیازمند است. با ادامه دریافت اطلاعات از ماهواره‌ها گیرنده اقدام به محاسبه سرعت، جهت، مسیرپیموده شده، فواصل طی شده، فاصله باقی مانده تا مقصد، زمان طلوع و غروب خورشید و بسیاری اطلاعات مفید دیگر، می‌نماید.

امواج ماهواره ها متشكل ازامواج حامل باند L مدوله شده با يك كداستاندار كد (C/A2ويك كد دقيق (كد P(3) ويك كددريانوردي ومختصات ماهواره به صورت توابع زماني مي باشد كه دربر آن گيرنده هاي شخصي تفاوتهاي زماني بين وردوي كدهاي C/A را اندازه گيري ميكنند اگردراثر دخالت كنترل زميني درانطباق زماني خطايي بوجود نيايد گيرنده هاي شخصي ازدقتي حدود 15 متر برخوردار خواهند شد.

مفهوم كلي ناوبري راديويي بستگي به انتقال همزمان سيگنالهاي راديويي دارد اگر سيگنالهاي راديويي دقيقاً بطورهمزمان بطور فرستاده نشوند گيرنده نمي تواند بطوردقيق موقعيت را محاسبه نمايد كنترل زميني دراثر تاثيرگذاري بعضي ازماهواره ها درارسال سيگنال هاي C/A كمي قبل يا بعداز ساير ماهواره ها دخالت مي كند دخالت عمدي اصلي , هما ن دسترسي موردي (4) به شمار مي رود .

گيرنده هاي شخصي ميزان خطا را تشخيص نمي دهند. بلكه بطورتصادفي بين 15تا 100 متر دقت تغيير مي يابد .البته دخالت عمدي برروي گيرنده هاي نظامي اثر نمي گذارد .

منبع خطاي ديگر وجود كه برروي فركانس سيگنال گيرنده هاي شخصي اثرمي گذارد كه دخالت يونسفر ناميده مي شود .

زماني كه يك سيگنال راديويي ازبين الكترونها ي آزاد يونسفر عبورمي كند تاخير اندكي بوجود مي آيد برحسب مدت زماني تاخير كه بوسيله الكترون هاي آزاد بوجود مي آيد ماهواره‌هاي GPS كدP را روي دوموج راديويي با فركانس هاي مختلف ارسال مي كند كه L1,L2 ناميده مي شود .يك سيگنال به هنگام عبور ازيونسفر بيشتر ازديگري به تاخير مي افتد.

 گيرنده هاي گران قيمت هردوفركانس را رديابي مي كنند و اختلاف وردي بين L1,L2  اندازه مي گيرند مدت زمان تاخيري را محاسبه مي كنند كه الكترونها ي آزاد ي بوجود مي آورند وتصحيحات لازم را براي تاخير يونسفر انجام مي دهند. گيرنده هاي شخصي نمي توانند تاثير دخالت يونسفر را تصحيح كنند زيرا كدهاي C/A فقط برروي فركانس L1 فرستاده مي شوند نوعي گيرنده هاي تخصصي وجوددارد كه به عنوان گيرنده هاي بدون كدشناخته شده اند ودقت فوق العاده اي دارند كه درآن بطورغيرمستقيم ازكد P استفاده مي شود گيرنده ها ارزش كدP را مشابه آنچه كه گيرنده هاي نظامي تشخيص مي دهند نمي شناسند بنابراين دقت آنها با استفاده ازروش هاي خاص پردازش سيگنال بدست مي آيد آنها كد P رابراي چندروز دريافت كرده وپردازش مي نمايند وپس از انجام محاسباتي چندمي توانند موقعيت نقاطي را تهيه كند كه با دقت mm 10 با استفاده از3يا4 ماهواره عملي مي باشد .

البته اين گيرنده بيشتر براي تعيين  موقعيت دركارهاي نقشه برداري بكار مي رود زيرا بايدچند روزبطور مداوم درآن نقطه اطلاعات دريافت و پردازش شود.

روش تعيين موقعيت توسط GPS

اگرفاصله ما ازماهواره 1 درحدود 10 كيلومتر باشد بنابراين مكان ما درفضا برمحيط كرده به مركزيت ماهواره اوشعاع 10 كيلومتر منطبق مي باشد حال فرض مي كنيم فاصله ما ازماهواره 20 درحدود 11 كيلومتر باشد دراين حالت نيز مكان ما درفضا برروي محيط كره اي به مركز ماهواره 2 وشعاع 11 كيلومتر واقع  است فصل مشترك اين دوكره مي تواند يك دايره باشد كه مكان ما بطورقطع برروي محيط اين دايره قراردارد .

حال اگر ماهواره سوم را نيز درنظربگيريم كه فاصله اش با ما 12 كيلومترباشد دراين صورت فصل مشترك كره مربوط به ماهواره 3 با فصل مشترك كره هاي ماهواره اي 1و2 حداكثر دونقطه مي باشد كه قطعاً يكي ازاين دو مبين مكان واقعي ما خواهد بود.اما بطورقطعي يكي از اين دو نقطه نامعقول مي باشد .

بطورمثال داراي ارتفاع بيشتري از سطح زمين است . لذا كامپيوترهاي داخل گيرنده هايGPS با استفاده ازتكنيك هاي گوناگون قادر به تشخيص نقطه غلط مي باشند.

ازنظر تئوري با استفاده از3 ماهواره مي توانيم مكان خودرا به دست آوريم ولي به دليل فني اگرچنانچه ماهواره چهارم را همانند ماهواره هاي 1و2 انتخاب كنيم بطورقطع فصل مشترك اين چهار كره يك نقطه خواهد بود واين نقطه مختصات مكاني مارا نشان مي دهد استفاده كنندگاني كه درارتفاعي مششخص قراردارند (مانندكشتي هايي كه درسطح دريا واقع باشند)به سهولت ميتوانند با استفاده ازدوماهواره مكان خودرا تعيين نمايند .

دراين حالت كره زمين را مي توان جايگزين ماهواره سوم كردوازيك مرحله محاسبه مسافت صرفنظر نمود بدين ترتيب اين فرصت جهت انجام سايرمحاسبات قابل بهره برداري بوده وعملاً مكان يابي افزايش مي يابد .

بطورخلاصه مي توان بيان كرد كه مبناي كار GPS استفاده ازماهواره به عنوان مرجعي جهت يافتن موقعيت درهرنقطه زمين مي باشد ساير مسايل اين سيستم صرفاً جزئيات تكنيكي هستند كه به سرعت و دقت وسهولت عمل موقعيت يابي كمك مي كند.

 

روش محاسبه مسافت ازماهواره

درسيستم موقعيت ياب جهاني GPS قدم اساسي دانستن ميزان مسافت ازماهواره است بنابراين استفاده ازتكنيك هاي پيشرفته به منظور محاسبه مسافت امري اجتناب ناپذير است ايده اصلي اين موضوع براساس همان معادله سرعت نوردرمدت زمان تاخيراستواراست سيستم GPS بدين صورت كارمي كند كه گيرنده كاربر مدت زماني را كه طول ميكشد تا امواج راديويي ازماهواره به اوبرسد را اندازه گيري مي كند.

همانطوركه مي دانيد امواج راديويي با سرعت نورحركت مي كند وبدين ترتيب با حاصلضرب اندزه گيري شده درسرعت نور مسافت خود را تاماهواره بدست مي‌آورد و اين كارحداقل بايستي براي 3 ماهواره مشخص، صورت گيرد بنابراين بايد براي اندزه گيري زمان رسيدن به سيگنال ازساعتهاي خيلي كوتاه باشند زيرا امواج با داشتن سرعت نورخيلي سريع حركت مي كنند.

 مثلاً اگرماهواره اي دقيقا دربالاي سرما باشد حدود 60 ميلي ثانيه طول مي كشد تا امواج راديويي آن به ما برسد دقت ساعت گيرنده هاي GPS حدود نانو ثانيه مي باشد. يك اختلاف زماني بين كپي كدGPS ايجاد شده دربرگيرنده بااصل كد رسيده ازماهواره وجود دارد كه با ضرب كردن آن درسرعت نور, شبه فاصله به دست مي آيد اين روش با هردو كد A/C,P امكان پذيرهستند .

كدهاي توليدشده دربرگيرنده ازساعت خودگيرنده منتج مي شوند وكدهاي ارسالي ماهواره نيز توسط ماهواره ايجاد ميشود .

خطاي زماني درهردوساعت گيرنده وماهواره باعث مي شود كه فاصله اندازه گيري شده با فاصله هندسي بين ماهواره و گيرنده فرق داشته باشد  اين ساعتها بسيار دقيق وگران قيمت مي‌باشند وماهواره ها جهت قابليت اطمينان بيشتر داراي 4 ساعت اتمي هستند ولي در گيرنده ها به دليل گران قيمت بودن اين ساعتها نمي توان ازآنها استفاده نمود لذا ازساعتهاي ارزانتري استفاده مي شود كه درعمل ايجاد اختلاف جزئي دراندازه گيري زمان مي نمايند .البته با استفاده از راه حلهايي تصحيح صورت مي گيرد:

مزاياي سيستم GPS

× دقت بسيارزياددرموقعيت يابي
×
داشتن پوشش جهاني
×
دارا بودن زمان بندي دقيق
×
نداشتن هيچ گونه هزينه براي استفاده كنندگان
×
تعيين سرعت درسه محور مختصات
×
قابليت دسترسي هميشگي
×
قابليت كاربردي در هرشرايط آب وهوايي
×
عدم محدوديت دربكارگيري همگاني
×
دقت نسبي IPPM براي طولهاي كوتاه از1 تا 100 كيلومتر.
×
تعيين سرعت درسه محور , زمان , تعيين فاصله سمت وگراي ونقطه مبداء .مقصود
×
توانايي ديد همزمان با يك گيرنده

ماهواره ابتدا اطلاعات وداده هاي ناوبي رابه پنج ايستگاه كنترل كه درمناطق كلردواسپرينگ(5) كو آجالين (6) ديه گوگارسي)(7) آسنشن(8) و هاوايي (9) قراردارند ارسال مي كند كه درواقع اين سيگنال ها ماهواره ها را رديابي (10) مي كنند.

سپس اين ايستگاهها اطلاعات خودرا به ايستگاه كنترل ماهواره (ايستگاه اصلي كه همان كلرادواسپرينگ مي‌باشد) ارسال كنند كه وظايف آن پردازش داده ها ارسال به ماهواره و نظارت بركنترل روزانه ماهواره است سپس اين داده ها به سه آنت زميني ديگر ارسال مي شود كه توسط اين آنتها اطلاعات كنترل شده به ماهواره جهت تصحيح جهت ساعت ماهواره وفرامين ودستورات تله منزي ارسال مي شود به اين كار اصطلاحاً ataupload شدن ماهواره گفته مي شود.

ماهواره‌های جی پی اس

۲۴ عدد ماهواره جی‌پی‌اس در مدارهایی بفاصله ۲۴۰۰۰ هزار مایل از سطح دریا گردش می‌کنند. هر ماهواره دقیقاً طی ۱۲ ساعت یک دور کامل بدور زمین می‌‌گردد. سرعت هریک ۷۰۰۰ مایل بر ساعت است. این ماهواره‌ها نیروی خود را از خورشید تأمین می‌کنند. همچنین باتری‌هایی نیز برای زمانهای خورشید گرفتگی و یا مواقعی که در سایه زمین حرکت می‌کنند به‌همراه دارند. راکتهای کوچکی نیز ماهواره‌ها را در مسیر صحیح نگاه می‌دارد. به این ماهواره‌ها NAVSTAR نیز گفته می‌شود.

در اینجا به برخی مشخصه‌های جالب این سیستم اشاره می‌‌کنیم:

    * اولین ماهواره جی‌پی‌اس در سال ۱۹۷۸ یعنی حدود ۳۵ سال پیش در مدار زمین قرار گرفت.
    *
در سال ۱۹۹۴ شبکه ۲۴ عددی NAVSTAR تکمیل گردید.
    *
عمر هر ماهواره حدود ۱۰ سال است که پس از آن جایگزین می‌گردد.
    *
هر ماهواره حدود ۱۰۰۰ کیلوگرم وزن دارد و طول باتری‌های خورشیدی آن ۵.۵ متر است.
    *
انرژی مصرفی هر ماهواره، کمتر از ۵۰ وات است.

 اين بخش همان بخش ماهواره هاي موجود درفضا مي باشد اين ماهواره ها سيگنالهايي با مشخصات ذيل ارسال مي كند دونوع اطلاعات مربوط به محاسبه نقاط عبارتند از:

 1-اطلاعات تقويم نجومي مربوط به موقعيت تقويمي ماهواره ها مي باشد با دريافت اين اطلاعات سيستم گيرنده GPS ماهواره‌هايي كه بهترين اطلاعات را ارسال مي كنند تشخيص مي دهد و انتخاب مي كند( ازنظر موقعيت هندسي)

2) اطلاعات جدول نجومي براي عمليات ناوبري استفاده مي شود و بسيار دقيق است اين جداول نيز حاوي مختصات مكاني دقيق ماهواره اي GPS و زمان ساعت ماهواره ها مي‌باشد.

دوكدC/A, P دقيق است و مربوط به مسائل نظامي است وكد C/A استفاده عمومي دارد و دقيق نمي باشد ماهواره GPS اطلاعات مذكور را توسط سيگنالهاي با فركانس 1575HZ )L1 و (1227GHZ)  L2 ارسال مي كنند هرماهواره داراي آنت هليكس 12 آراه است قدرت  سيگنال روي آنتن براي سيگنال dbLI 58 . براي سيگنال dbL2 /35 مي باشد و قدرت آنت ماهواره بصورت ايزو تدوپيك حداقل db 50 مي باشد كدهاي C/A,P ازتنوع كدهاي شبه تصادفي (13) هستند .

 

انواع گیرنده‌های جی‌پی‌اس

گیرنده‌های جی‌پی‌اس انواع گوناگونی دارند و انتخاب هرکدام از آن‌ها بستگی به موارد استفادهٔ شما دارد؛ برای نمونه این که می‌‌خواهید در داخل خودرو آن را نصب کنید یا اینکه آن را در کوله پشتی خود قرار دهید گزینه‌های متعددی را پیش روی شما می‌‌گذارد.

گیرندهٔ بیسیک جی‌پی‌اس _ بیسیک: این گیرنده‌ها در واقع از ساده‌ترین و کم قیمت‌ترین گونه‌ها هستند (اغلب کمتر از $100 us) یک گیرندهٔ بیسیک (پایه) می‌‌تواند بسیار دقیق تر از گیرنده‌های گران قیمت باشد، اما باید این مساله را هم در نظر داشت که این گیرنده‌ها بسیاری از ویژگی‌های دستگاه‌های گران قیمت را ندارند. ویژگی قابل توجهی که کمبود آن بیشتر حس می‌شود، نداشتن قابلیت نقشه برداری یا Mapping است که بعدا شرح داده خواهد شد. در زیر تعدادی از امکانات این گیرنده‌های ساده آمده است:

موقعیت یابی؛ تعیین طول جغرافیایی و عرض جغرافیایی که در واقع ویژگی اصلی یک گیرندهٔ جی‌پی‌اس است.
-
تعیین جهت؛ با یک قطب نما ی الکترونیکی
-
تعیین ارتفاع از سطح دریاهای آزاد؛ البته باید توجه داشت که دقت در اندازه گیری ارتفاع به خوبی دقت در موقعیت یابی نیست
-
زمان دقیق
-
موقعیت ماهواره‌ها و قدرت سیگنال ها
-
توانایی محاسبهٔ مسافت پیموده شده
-
توانایی ذخیره سازی مسیر پیموده شده ؛ که با استفاده از نقطه گذاری در صفحهٔ نمایشگر انجام می‌شود
-
توانایی هدایت و مسیر یابی.
-
یافتن مسیری که در گذشته آن را پیموده اید.

گیرنده‌های دستی جی‌پی‌اس _ نقشه بردار: همانطور که از نام این گیرنده بر می‌‌آید گیرندهٔ نقشه بردار از قابلیت نمایش نقشه برخوردار است. این گیرنده‌ها ابعاد بزرگ تری نسبت به گیرنده‌های قبلی دارند. با اتصال این گیرنده به یک رایانه شخصی نقشهٔ دلخواهتان را به گیرنده می‌‌دهید. جزئیات نقشه نیز بستگی به اندازه و نیز رزولوشن نمایشگر دارد. این گیرنده‌ها فشارسنج، قطب نمای الکترونیکی، بازی و سالنامه هم دارند. اگرچه این گیرنده‌ها باید خیلی گران قیمت تر از نمونهٔ قبلی باشند، ولی افزایش قیمت نسبتاً کمی دارند و افزودن یک نمایشگر بزرگ تر برای شرکت تولید کننده هزینهٔ زیادی را در بر ندارد. قیمت این گیرنده‌ها از 150 دلار آمریکا شروع می‌شود. نقشه‌هایی که قابلیت بار کردن (upload) داشته باشند در یک سی‌دی قرار دارند که در هنگام خرید دستگاه به شما داده می‌شود. با استفاده از نصب نرم افزار نقشه در رایانه شخصی خود می‌‌توانید به انتخاب یک یا چند مسیر بپردازید و بعد از علامت گذاری نقشه آن را به گیرندهٔ نقشه بردار خود بدهید. ولی در این میان باید توجه کرد که دستگاه‌های دستی، ظرفیت محدودی دارند و تنها مقدار مشخصی از اطلاعات را می‌‌توانید در آن‌ها ذخیره کنید. مدل‌هایی از این گیرنده‌ها وجود دارند که می‌‌توان به آن‌ها کارت حافظه اضافه کرد (که معمولاً از حافظهٔ SD یا از حافظهٔ CF استفاده می‌شود). پس اگر به ذخیرهٔ مقدار بیشتری از اطلاعات نیاز دارید به یک کارت حافظه هم احتیاج پیدا می‌‌کنید. یک دستگاه پی‌دی‌ای

 • گیرنده‌های جی‌پی‌اس برای خودرو: این گیرنده‌ها بزرگ تر از گیرنده‌های دستی هستند و نمایشگری نسبتاً بزرگ دارند تا راننده در هنگام رانندگی به سادگی آن را بخواند. این گیرنده‌ها با استفاده از برق خودرو کار می‌کنند و بنابراین تنها در داخل خودرو قابل استفاده هستند. ویژگی جالبی که معمولاً در این دستگاه‌ها وجود دارد، راهنمایی‌های صوتی دستگاه است و به راننده اجازه می‌‌دهد بدون اینکه چشم خود را از جاده بردارد، با گوش دادن به صدای دستگاه طبق نقشه پیش برود. قیمت این دستگاه از 500 دلار آمریکا شروع می‌شود. بسیاری از کارخانه‌های تولید خودرو با سفارش مشتری، یک دستگاه جی‌پی‌اس بر روی خودروهای فروشی خود نصب می‌‌کنند. آن‌ها ثابت هستند و از زیبایی و نیز ایمنی بیشتری برخوردارند. قیمت تمام شدهٔ آن‌ها بیشتر از گیرندهٔ جی‌پی‌اس ای است که بعدا خودتان در خودرو نصب می‌‌کنید.

گیرندهٔ جی‌پی‌اس برای یک دستگاه پی‌دی‌ای: برتری استفاده از یک دستگاه پی‌دی‌ای (PDA) به‌عنوان یک جی‌پی‌اس، نمایشگری بزرگ است که افزون بر راحتی در مطالعهٔ نقشه، جزئیات بیشتری را نیز قابل مشاهده می‌‌سازد. همچنین همانند جی‌پی‌اس‌هایی که در داخل خودرو نصب می‌‌شوند، می‌‌توانند به صورت صوتی راهنمایی کنند. برای استفاده از یک دستگاه پی‌دی‌ای به‌عنوان جی‌پی‌اس و اتصال پی‌دی‌ای به گیرندهٔ جی‌پی‌اس چندین راه مختلف وجود دارد:

استفاده از Sleeve: وسیله‌ای است که با قرار دادن پی‌دی‌ای در آن، عملکردهای متفاوتی را می‌‌توان برای پی‌دی‌ای فراهم ساخت. برای این کار به حافظهٔ CF و یا اسلات PCMCIA هم احتیاج داریم. یک Sleeve می‌‌تواند کارت حافظهٔ اضافی، باتری اضافی، یک دوربین و یک تلفن را به دستگاه شما متصل کند و مهم تر از همه به‌عنوان یک گیرندهٔ جی‌پی‌اس برای دستگاه شما عمل کند. همچنین یک اسلات CF دیگر هم برای شما فراهم می‌‌کند که این اجازه را به شما می‌‌دهد تا بتوانید به کارهای دیگری در کنار استفاده از جی‌پی‌اس بپردازید. عملکرد یک Sleeve جی‌پی‌اس درست همانند عملکرد یک CF جی‌پی‌اس است.

حافظهٔ CF: یکی از حافظه‌های متداول برای پی‌دی‌ای است که می‌‌تواند مستقیما به‌وسیلهٔ اسلات مخصوص CF که در پی‌دی‌ای وجود دارد یا با استفاده از Sleeve به دستگاه متصل شود. یک کارت CF جی‌پی‌اس انتخاب نسبتاً ارزان قیمتی است. ولی مشکلی در اینجا وجود دارد و آن این است که یک CF جی‌پی‌اس به سرعت باتری‌های پی‌دی‌ای شما را مصرف می‌‌کند و باید به فکر چاره باشید.

- بلوتوث جی‌پی‌اس: فن آوری بلوتوث این اجازه را به ما می‌‌دهد ارتباطی بدون سیم را بین چند دستگاه فراهم کنیم. شما می‌‌توانید پی‌دی‌ای خود را در دست گرفته و به گیرندهٔ جی‌پی‌اس ای که در کوله پشتی تان قرار داده اید بصورت بی سیم متصل شوید. استفاده از یک بلوتوث جی‌پی‌اس همچنین برای داخل خودرو بسیار مناسب است چرا که با قرار دادن آن در جلوی داشبورد دید بهتری از آسمان را برای گیرندهٔ تان فراهم می‌‌کنید. o اتصال پی‌دی‌ای به گیرندهٔ دستی جی‌پی‌اس با استفاده از کابل: به بیشتر گیرنده‌های دستی، کابلی جهت اتصال به پی‌دی‌ای وصل می‌شود. با این روش می‌‌توانید با قیمتی مناسب هم در داخل خودرو و هم در خارج آن از دستگاه موقعیت یاب خود استفاده کنید. دستگاه پی‌دی‌ای با نمایشگر خوب و نسبتاً بزرگی که دارد برای مشاهدهٔ نقشه‌ها مناسب است

اتصال پی‌دی‌ای به گیرندهٔ جی‌پی‌اس خودرو با استفاده از کابل: می‌‌توانید با انتخاب گیرنده‌ها ی موسوم به موشواره (mouse) برای خودرو و یک پی‌دی‌ای از یک جی‌پی‌اس خوب بهره مند شوید. اگر می‌‌خواهید از جی‌پی‌اس خود تنها درون خودرو استفاده کنید، این مورد بهترین انتخاب است. گیرندهٔ موشواره برق خود را از خودرو تأمین می‌‌کند و باتری‌های پی‌دی‌ای شما بیشتر دوام خواهند آورد. همچنین این گیرنده یک کابل دوشاخه (Y) دارد که برق پی‌دی‌ای شما را نیز تأمین می‌‌کند. گذشته از این ها، ویژگی بسیار خوب گیرنده‌های موشواره، حداقل قیمت آن‌ها است.

 • گیرندهٔ جی‌پی‌اس برای رایانه کیفی (لپ‌تاپ): تقریباً همانند یک گیرندهٔ جی‌پی‌اس برای دستگاه پی‌دی‌ای است با این تفاوت که در اینجا دیگر نیازی به استفاده از Sleeve یا چیزی شبیه به آن نیست. بخاطر داشته باشید که اگر شما بخواهیداز یک CF جی‌پی‌اس به‌عنوان گیرندهٔ لَپ‌تاپ خود استفاده کنید، CF جی‌پی‌اس شما با اتصال مستقیم به لپ‌تاپ از آن بیرون می‌‌زند و بنابراین اگر بخواهید در حالی که روی صندلی خودرو نشسته اید از جی‌پی‌اس هم استفاده کنید ،گیرندهٔ جی‌پی‌اس شما دید خوبی از آسمان نخواهد داشت و به خوبی وضعیتی که گیرنده را مستقیما زیر آسمان قرار می‌‌دهید عمل نخواهد کرد.

اصول كارگيري GPS

وظيفه يك گيرنده GPS درست بعداز روشن شدن آن را مي توان بصورت زير خلاصه كرد.
الف) نرم افزار سيستم بايدبتواند ماهواره هاي موجود درديد كاربر را تعيين كند و سپس ازبين ماهواره ها , چهار ماهواره را كه داراي بهترين آرايش هندسي هستند به منظورمينيمم شدن خطاي فاصله  منبعي انتخاب كند.

مل تعيين كابل ماهواره هاي موجود درديد كاربراغلب توسط اطلاعات قبلي موجود درحافظه خراب نشدني دستگاه (14) انجام مي شود اگرچنين اطلاعات معتبري درحافظه نباشد سيستم بايد عمل جستجو را برروي تك تك 24 ماهواره GPS انجام داده وليستي ازماهواره هاي در ديدتهيه كند كه مسلماً اين كاروقت زيادي ازگيرنده را پس ازروشن شدن به خوداختصاص مي دهد .

ب) پس ازتعيين 4 ماهواره موردنظر بايدسيگنال آنها را بدست آوريم .اين كار با ساختن كدشبه تصادفي نظير كدماهواره موردنظر درگيرنده وانجام عمل همبستگي با سيگنال رسيده انجام مي شود .كد داخلي گيرنده را آنقدر شيفت زماني مي دهيم تا خروجي همبستگي‌ساز ماكزيمم گردد. دراين صورت كد بدلي وكد دريافتي ازماهواره كاملاً سنكرون هستند .به اين عمل , جستجوي سيگنال ماهواره درحوزه زمان مي گويند:

لازم به ذكراست كه بايستي عمل جستجو در حوزه فركانس نيز انجام شود ازآنجا كه ماهواره هاي GPS درمدار زمين ثابت (ژئو سنكرون)قرار نداشته ونسبت به زمين درحال حركت هستند وهمچنين چون گيرنده نيز معمولاً روي يك جسم متحرك نظيراتومبيل ويا هواپيما نصب مي شود درنتيجه فركانس دقيق كاربر ارسالي به علت اثر دوپلر ,مشخص نيست پس بايد فركانس كاربر محلي را نيز آنقدر تغيير دهيم تا خروجي همبستگي ساز ازحد آستانه اي بيشتر شود.و نهايتاً فركانس كاربر نيز با فركانس دريافتي سنكرون شود .

ج) پس از عمل جستجو وارد مرحله رديابي سيگنال مي شويم دراين مرحله اولاً هدف اين است كه سيگنال سنكرون توليد شده دربرگيرنده همچنان با سيگنال ماهواره سنكرون بماند اين عمل توسط يك حلقه كنترلي خاص تحت عنوان COSTASLOOP كه درواقع يك نوع خاص (15) VCO انجام مي شود .ثانياً عمليات دمودلاسيون (16) BPSK سيگنال رسيده اطلاعات ناوبري D(t) و عمليات شبه فاصله سنجي (تعين فاصله كاربر وماهواره توسط زمان انتشار سيگنال ) نيز دراين مرحله انجام شود.

د) مراحل بوت بايدعيناً براي 3 ماهواره ديگر انجام شود. درنهايت چهار شبه فاصله كه ازمراحل فوق محاسبه شده است دراختيار داريم . حال نرم افزار گيرنده بايدبتواند به كمك اين چهارشنبه فاصله يك دستگاه چهار معادله وچهار مجهول را حل كند واين معادلات طول وعرض جغرافيايي, ارتفاع وهمچنين زمان دقيق را بدست آورد ازمراحل چهارگانه فوق مراحل الف و د بيشتر به جنبه هاي نرم افزاري يك گيرنده برمي گردد.

 

كاربردهای GPS چیست؟

بطوركلي ازمهمترين زمينه هاي كاربد GPS مي توان به مواردزير اشاه كرد.

 الف – درزمينه هاي نظامي

1- كاربردهوايي : ازهدايت موشك ها تا تمام هواپيماهاي جنگنده و بمب افكن , هلي كوپتر .موشك كروز , چتر بازي و پروازهاي نظامي و ....

2- كاربرد هاي دريايي: زيردريايي , كشتي و تمام انواع قايق ها ودريانوردي نظامي .

3- كابردهاي زميني :  مكان توپخانه ها, ناوبري خودروها , هدايت پياده نظام , سيستم موشك زمين به زمين , شناخت نوع وجنس خاك .

ب: كاربرد هاي نقشه برداري :

 از GPS به طريق مختلف درنقشه برداري مي توان استفاده كرد .مهمترين كاربردهاي GPS درنقشه برداري عبارتنداز :

1) نقشه برداري هيدرو گرافيك .
2)
نقشه برداري سينما تيكي خيلي دقيق برروي زمين .
3)
فتو گرامتري بدون كنترل زميني
4)
انبوه سازي شبكه ژئو دتيك
5)
نقشه برداري كارامتري
6)
فتو گرامتري بصورت REAL .TIME

ج: كاربردهاي تجاري :

1)ناوبري هوايي : دردهه هشتاد , چهل سال پس از كنوانسيون شيكاگو كه منجر به تأسيس سازمان بين المللي هواپيماهاي كشوري ايكائو گرديد نگراني جامعه هواپيمايي ازمحدوديتهاي سيستم هاي ناوبري موجود به طور روزافزوني افزايش يافت .

 پيش بيني هاي به عمل آمده نيز نشان دهنده رشدسريع مسافرت هاي هوايي تاسال 2001 خصوصاً درمناطقي مانند آسيا , اقيانوسه بودتعداد 18 ميليارد مسافر وبيش از 10000هواپيما ي درحال تردد درهرلحظه اين نگراني را تاييد مي نمود .لذا پيشنهاد شد كه ازتكنولوژي ماهواره براي مبادله صوتي وداده هاي موردنياز با خطوط ارتباطي مستقيم از هواپيمابه ماهواره وازآن طريق به كنترل ترافيك هوايي استفاده شود. دراين حالت محدوديت ديد مستقيم درسيستم هاي (17) VHF و كيفيت درسيستم هاي (18) HF وجودندارد بعلاوه دريك مجموعه واحد مي توان بصورت همزمان داده هاي ضروري هواپيما مانند مشخصات پرواز, ارتفاع , سرعت و جهت را نيز به كنترلر مراقب پرواز اطلاع داد واز اين  طريق خطاي انتقال صحيح اطلاعات ناشي از عوامل انساني دروقوع سوانح را به كلي ازبين برد.

امروزه تئوري پرواز آزاد انقلابي درصنعت حمل ونقل هوايي بوجود آورده است درپرواز هاي آزاد با توجه به قابليت انعطاف سيستم هاي ناوبري ونظارت مي توان به جاي استفاده ازمسيرهاي ثابت هوايي آنها را بصورت كاملاً ديناميكي بهينه نمود اين ايده جالب بهره برداري بسيارموثر ازفضا را دارد .بنابراين امروزه شركت هاي بزرگ هواپيما سازي مشغول نصب سيستمهاي GPS برروي هواپيما ها مي باشند .

2- ناوبري دريايي : درناوبري دريايي براي تعيين مسير , نقاط مبداء ومقصد وغيره از GPS مي توان بهره گرفت .
د: كاربردهاي همگاني :

سيستم موقعيت ياب GPS  كاربرهاي همگاني نيز دارد كه ازمهمترين اين كاربردها مي توان به موارد زيراشاره كرد.

1- حركت درفضاي باز: حركت درمناطقي كه راههاي چندان مناسبي ندارد يا به كلي فاقد راه است .گيرنده GPS  بسيارارزشمند خواهدبود.
2-
ماهيگيري
3-
پروازبا گلايدر .
4-
استفاده حرفه اي درعمليات زميني
5-
اسكي , كوهنوردي
6-
قايقراني
7-
عمليات جستجو و نجات
8-
حركت اتومبيل درجاده
9-
مسابقات اتومبيل راني رالي

البته كاربرهاي GPS روزبه روز بيشتروبيشتر مي شود ونيزنبايد اين نكته را ازنظر دورداشت كه اين سيستم با تمام مزاياي خودممكن است دچار اختلال گردد ويا گيرنده اي كه دردست شماست دچارخرابي گردد .پس بايدروشهاي موقعيت يابي كلاسيك را كه كار با قطب نما ونقشه است ازيادنبرد واول اين روش را يادگرفت وبعدبسراغ GPS رفت تا درمواقع نيازدچار وابستگي به سيستم موقعيت يابي جهاني نباشيم .

 البته مطالب گفته شده دراين مقاله بطور كامل تمام جزئيات را موردبررسي قرار نداده .زيرا بسياري ازموارد مسائل فني ويا محرمانه سيستم مي باشد كه كمتر دردسترس افرادعادي مي باشد و نيز بررسي آن نياز به دانستن بساري ازروابط پيچيده فيزيك و.... دارد.

منبع: www.akhtarnama.com و دانشنامه ویکی پدیا


 

 

[ 85/10/25 ] [ 19:24 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

انرژي زمين گرمايي، کاربردها و مزيت هاي آن در ايران

به تاريخ: شنبه، 23 دى، 1385

ژئوترمال از کلمه ی یونانی "ژئو" به معنی زمین، و (ترمال) به معنی گرما و گرمایی گرفته شده است. بنابراین، انرژی ژئوترمال به معنای (انرژی زمین گرمایی) یا انرژی با منشا درونی زمین است. این انرژی، به شکل گرمای محسوس، از بخش درونی زمین است. این انرژی، به شکل گرمای محسوس، از بخش درونی زمین منشا می گیرد و این انرژی در سنگ ها و آب های موجود در شکاف ها و منافذ داخل سنگ در پوسته ی زمین وجود دارد. مشاهدات به عمل آمده از معادن عمیق و چاه های حفاری شده نشان می دهد که درجه ی حرارت سنگ ها به طور پیوسته با عمق زمین افزایش می یابد، هر چند نرخ افزایش درجه ی حرارت ثابت نیست. با این روند، درجه ی حرارت در قسمت بالایی جبه به مقادیر بالایی می رسد و سنگ ها در این قسمت به نقطه ی ذوب خود نزدیک می شوند.
   منشا این گرما در پوسته و جبه ی زمین، به طور عمده تجزیه ی مواد رادیواکتیو است. در طول عمر زمین، این گرمای درونی به طور آرام تولید شده و در درون زمین محفوظ و محبوس مانده است. همین امر موجب شده است که منبع انرژی مهمی فراهم شود و امروزه به عنوان انرژی نامحدودی در مقیاس انسانی مورد توجه قرار گیرد.

   از طرف دیگر، نظریه های موجود در خصوص تکامل زمین نیز مبنایی برای توضیح وجود گرما در داخل زمین هستند. مطالعات نشان می دهد که زمین در زمان پیدایش (حدود 5/4 میلیارد سال قبل) حالت مذاب داشته، تدریجا سرد شده و بخش خارجی آن به صورت جامد درآمده است. اما بخش های داخلی آن، به دلیل کندی از دست دادن گرما، حالت مذاب خود را حفظ کرده و دارای درجه ی حرارت بالایی است و می تواند منبع گرمایی درونی پوسته باشد که از هسته به طرف خارج منتقل می شود.
  
  
   چگونگی انتقال گرمای زمین به سطح زمین:
   گرما از هسته ی زمین به طور پیوسته به طرف خارج حرکت می کند. این جریان از طریق انتقال و هدایت گرمایی، گرما را به لایه های سنگی مجاور (جبه) می رساند. وقتی درجه ی حرارت و فشار به اندازه ی کافی بالا باشد، بعضی از سنگ های جبه ذوب می شوند و ماگما به وجود می آید. سپس به دلیل سبکی و تراکم کمتر نسبت به سنگ های مجاور، ماگما به طرف بالا منتقل می شود و گرما را در جریان حرکت، به طرف پوسته ی زمین حمل می کند.
   گاهی اوقات، ماگمای داغ به سطح زمین می رسد و گدازه را به وجود می آورد. اما بیشتر اوقات، ماگما در زیر سطح زمین باقی می ماند و سنگ ها و آب های مجاور را گرم می کند. این آب ها بیشتر منشاء سطحی دارند و حاصل آب بارانی هستند که به اعماق زمین نفوذ کرده است. بعضی از این آب های داغ از طریق گسل ها و شکست های زمین به طرف بالا حرکت می کنند و به سطح زمین می رسند که به عنوان چشمه های آب گرم و آبفشان شناخته می شوند. اما بیشتر این آب ها در اعماق زمین، در شکاف ها و سنگ های متخلخل محبوس می مانند و منابع زمین گرما را به وجود می آورند.
  
  
  
مکان های مناسب برای بهره برداری از انرژی زمین گرمایی:
   مناطق دارای چشمه های آب گرم و آبفشان ها، اولین مناطقی هستند که در آن ها انرژی زمین گرمایی مورد بهره برداری قرار گرفته و توسعه یافته است. در حال حاضر، تقریبا تمام نیروی الکتریسیته حاصل از انرژی زمین گرمایی از چنین مکان هایی به دست می اید. در بعضی از مناطق، تزریق ماگما به درون پوسته ی زمین، به اندازه ی کافی جدید و هنوز خیلی داغ است. در این نواحی، درجه ی حرارت سنگ ممکن است به 300 درجه ی سانتی گراد برسد و مقادیر عظیمی انرژی گرمایی فراهم کند. بنابراین، انرژی زمین گرمایی در مکان هایی که فرایندهای زمین شناسی اجازه داده اند ماگما تا نزدیکی سطح زمین بالا بیاید، یا به صورت گدازه جریان یابد، می تواند تشکیل شود. ماگما نیز در سه منطقه می تواند به سطح زمین نزدیک شود:
   1- محل برخرود صفحات قاره ای و اقیانوسی (فرورانش)؛ مثلا حلقه ی آتش دور اقیانوس آرام.
   2- مراکز گسترش؛ محلی که صفحات قاره ای از هم دور می شوند، نظیر ایسلند و دره ی کافتی آفریقا
   3- نقاط داغ زمین؛ نقاطی که ماگما را پیوسته از جبه به طرف سطح زمین می فرستند و ردیفی از آتشفشان را تشکیل می دهند.
  
   کاربرد انرژی زمین گرمایی:   
   از زمان های دور، مردم از آب زمین گرمایی که آزادانه در سطح زمین به صورت چشمه های گرم جاری بودند، استفاده کرده اند. رومی ها برای مثال از این آب برای درمان امراض پوستی و چشمی بهره می گرفتند. در (پمپئی) برای گرم کردن خانه ها از آن استفاده می شد. بومی های آمریکا نیز از آب زمین گرمایی برای پختن و مصارف دارویی بهره می گرفتند. امروزه، با حفر چاه به درون مخازن زمین گرمایی، و مهار آب داغ و بخار، از آن برای تولید نیروی الکتریسیته در نیروگاه زمین گرمایی و یا مصارف دیگر بهره برداری می کنند.
   در نیروگاه زمین گرمایی، آب داغ و بخار خارج شده از مخازن زمین گرمایی، نیروی لازم برای چرخاندن ژنراتور توربین را فراهم می آورد و انرژی الکتریسیته تولید می کند. آب مورد استفاده، از طریق چاه های تزریق به مخزن برگشت داده می شود تا دوباره گرم شود و در عین حال، فشار مخزن حفظ، و تولید آب داغ و بخار تقویت شود و ثابت باقی بماند.

   
   سه نوع نیروگاه زمین گرمایی برای تولید برق وجود دارد:
   1- نیروگاه خشک: این نیروگاه روی مخازن ژئوترمالی که بخار خشک با آب خیلی کم تولید می کنند، ساخته می شوند. در این روش، بخار از طریق لوله به طرف نیروگاه هدایت می شود و نیروی لازم برای چرخاندن ژنراتور توربین را فراهم می کند. این گونه مخازن با بخار خشک کمیاب است. بزرگترین میدان بخار خشک در دنیا، آب گرم جیزرز در 90 مایلی شمال کالیفرنیاست که تولید الکتریسیته در آن، از سال 1962 شروع شده است و امروزه به عنوان یکی از موفق ترین پروژه های تولید انرژی جایگزین محسوب می شود.
   2- نیروگاه بخار حاصل از آب داغ: این نوع نیروگاه روی مخازن دارای آب داغ احداث می شود. در این مخازن با حفر چاه، آب داغ به سطح می آید و به دلیل آزاد شدن از فشار مخازن، بخشی از آن به بخار تبدیل می شود. این بخار برای چرخاندن توربین به کار می رود. چنین نیرگاه هایی عمومیت بیشتری دارند، زیرا بیشتر مخازن زمین گرمایی حاوی آب داغ هستند. فناوری مزبور برای اولین بار در نیوزیلند به کار گرفته شد.
   3- نیروگاه ترکیبی (بخار و آب داغ): در این سیستم، آب گرم از میان یک مبدل گرمایی می گذرد و گرما را به یک مایع دیگر می دهد که نسبت به آب در درجه حرارت پائین تری می جوشد. مایع دوم در نتیجه ی گرم شدن به بخار تبدیل می شود و پره های توربین را می چرخاند. سپس متراکم می شود و مایع حاصله دوباره مورد استفاده قرار می گیرد. آب زمین گرمایی نیز دوباره به درون مخازن تزریق می شود. این روش برای استفاده از مخازنی که به اندازه ی کافی گرم نیستند که بخار با فشار تولید کنند، به کار می رود.
   
   نیروگاه تولید برق از انرژی زمین گرمایی

   مزایای استفاده از انرژی گرمایی برای تولید الکتریسیته:
   1- تمیز بودن: در این روش همانند نیروگاه بادی وخورشیدی، نیازی به سوخت نیست، بنابراین سوخت های فسیلی حفظ می شوند و هیچگونه دودی وارد هوا نمی شود.
   2- بدون مشکل بودن برای منطقه: فضای کمتری برای احداث نیروگاه نیاز دارد و عوارضی چون ایجاد تونل، چاله های روباز، کپه های آشغال و یا نشت نفت و روغن را به دنبال ندارد.
   3- قابل اطمینان بودن: نیروگاه می تواند در طول سال فعال باشد و به دلیل قرار گرفتن روی منبع سوخت، مشکلات مربوط به قطع نیروی محرکه در نتیجه ی بدی هوا، بلایای طبیعی و یا تنش های سیاسی را ندارد.
   4- تجدید پذیری و دائمی بودن
   5- صرفه جویی ارزی: هزینه ای برای ورود سوخت از کشور خارج نمی شود و نگرانی های ناشی از افزایش هزینه ی سوخت وجود نخواهد داشت.
   6- کمک به رشد کشورهای در حال توسعه: نصب آن در مکان های دور افتاده می تواند، استاندارد و کیفیت زندگی را با آوردن نیروی برق بالا ببرد.
   با توجه به فوایدی که برشمردیم، انرژی زمین گرمایی به رشد کشورهای در حال توسعه بدون آلودگی کمک می کند.
  
   مصارف دیگر انرژی زمین گرمایی:
   آب زمین گرمایی در سرتاسر دنیا، حتی زمانی که به اندازه ی کافی برای تولید برق داغ نیست، مورد استفاده قرار می گیرد. آب های زمین گرمایی که درجه ی حرارت آنها بین 50 تا 300 درجه ی فارنهایت است، مستقیما مورد استفاده قرار می گیرند که موارد مصرف آنها به شرح زیر است:
   1- برای تسکین درد عضلات در چشمه های داغ و درمان با آب معدنی (آب درمانی).
   2- گرم کردن داخل ساختمان های منفرد و حتی منطقه ای که مجاور چشمه های گرم است. در این روش، سیستم های گرم کننده، آب زمین گرمایی را از طریق یک مبدل گرمایی پمپ می کنند و گرما را به آب شهری انتقال می دهند و آب شهری گرم شده، از طریق لوله کشی به ساختمان های شهر منتقل می شود. در داخل ساختمان ها نیز، یک مبدل گرمایی دیگر گرما را به سیستم گرمایی ساختمان ها منتقل می کند (شکل 9).
   3- برای کمک به رشد گیاهان، سبزیجات و محصولات دیگر در گلخانه (زراعت).
   4- برای کوتاه کردن زمان مورد نیاز رشد و پرورش ماهی، میگو، نهنگ و تمساح (آبزی پروری).
   5- برای پاستوریزه کردن شیر، خشک کردن پیاز، الوارکشی و برای شستن پشم (استفاده صنعتی).
   بزرگترین واحد این سیستم گرمایی در دنیا، در (ریکیاویک) در ایسلند قرار دارد. از زمانی که این سیستم برای تامین گرمای شهر مذکور به کار می رود، ریکیاویک به یکی از تمیزترین شهرهای دنیا تبدیل شده است؛ در صورتی که قبل از آن بسیار آلوده بود.
   موارد مصرف دیگری نیز از گرمای زمین گرمایی وجود دارد. برای مثال، در (کلامث فالز) در اورگن آمریکا، زیر جاده ها و پیاده روها آب ژئوترمال لوله کشی می شود، تا از یخ زدن آن ها در شرایط هوای یخبندان جلوگیری شود. در نیومکزیکو، ردیفی از لوله ها که زیر خاک دفن شده اند، آب زمین گرمایی را انتقال می دهند تا گل ها و سبزیجات پرورش یابند. با این شیوه، اطمینان حاصل می شود که زمین یخ نمی زند. به علاوه، فصل رویش طولانی تر می شود و روی هم رفته، محصولات کشاورزی سریع تر رشد می کنند و بدون استفاده از گلخانه محافظت می شوند.
   کشورهایی که در حال حاضر از مخازن زمین گرمایی برای تولید الکتریسیته استفاده می کنند، عبارتند ازک آمریکا، نیوزیلند، ایسلند، مکزیک، فیلیپین، اندونزی و ژاپن. استفاده از این انرژی در بسیاری از کشورها در حال گسترش است. راه حل استفاده ی بیشتر از انرژی زمین گرمایی، افزایش آگاهی عمومی و تقویت فناوری مرتبط با زمین گرمایی است.
  
   انرژی زمین گرمایی در ایران:
   رشد روزافزون جمعیت، توسعه ی شهری و نیز اقتصاد انرژی در کشور ما، تولید 90 هزار مگاوات برق در سال 2020 را اجتناب ناپذیر ساخته است. در حدود 98 درصد ظرفیت تولید فعلی نیروگاه های برق کشور به کاربرد سوخت های فسیلی متکی است. حال آن که محدودیت منابع سوخت فسیلی، رشد مصرف داخلی و نبودذ منابع کافی برای صادرات از یک سو، و موازین و معیارهای زیست محیطی توسعه ی پایدار از سوی دیگر، کاربرد انرژی های تجدیدشونده در بستر تولید را اجتناب ناپذیر ساخته است.
   به رغم پتانسیل های بسیار مناسب به منظور کاربرد انرژی زمین گرمایی، به دلیل نبود سیاستگذاری های کلان در زمینه ی به کارگیری انرژی تجدیدپذیر، و فقدان فناوری مناسب در خصوص حفاری عمیق، مهندسی مخازن، ساخت و نیز بهره برداری از نیروگاه های زمین گرمایی، و بالاخره وجود رقیب سرسخت منابع ارزان سوخت های فسیلی، بهره برداری از پتانسیل های مزبور کماکان جدی گرفته نشده است.
مناطق مستعد انرژی زمین گرمایی در کشور

   از سوی دیگر، هم گام با سیاست دولت در راستای کاهش وابستگی به اقتصاد تک محصولی، تحولی اساسی در سیاست دولت مبتنی بر کاربرد انرژی های تجدیدپذیر در حال شکل گیری است و دوایر متعددی با محوریت مرکز انرژی های نو در وزارت نیرو، سازمان انرژی اتمی و نیز سازمان زمین شناسی، به عنوان متولی تهیه داده های پایه در حال کار روی موضوع مذکور هستند.
   هم گام با سیاست (مرکز انرژی های نو) وزارت نیرو برای جذب سرمایه گذاری خارجی در سال 1375، گروهی متشکل از کارشناسان ایرانی و فیلیپینی مبادرت به برداشت های تفصیلی زمین شناسی، هیدروژئوشیمیایی و ژئوفیزیک در ناحیه ی (دره قطور) کردند. همچنین در اوائل سال 1376، هم گام با تشکیل گروهی متشکل از کارشناسان نیوزیلندی و ایرانی، بنا شد این گروه، مطالعاتی تفصیلی روی آتشفشان سبلان و پیرامون آن، مشتمل بر منطقه ی (سرعین)، انجام دهند. با عنایت به لزوم افزایش ظرفیت نصب شده ی نیروگاهی، به نظر می رسد بهره برداری از انرژی های تجدیدپذیر به منظور تغییر در سبد انرژی، اجتناب ناپذیر باشد. به کارگیری انرژی زمین گرمایی حداقل در نواحی شمال غربی کشور می تواند، به عنوان گزینه ای به منظور تغییر کاربری سوخت های فسیلی مطرح شود و این نکته وقتی حائز اهمیت مضاعف می گردد که توجه داشته باشیم، با وجود تمام فعالیت های عمرانی صورت پذیرفته در سال های پس از انقلاب، ظرفیت نصب شده ی نیروگاهی کشور صرفا 22 هزار مگاوات افزایش یافته است (سازمان زمین شناسی ایران).
   ترجمه و تالیف:
   دکتر محمد مهدی حسین زاده
   راحله افشار
   منبع: مجله رشد زمين شناسی شماره 45

[ 85/10/25 ] [ 19:19 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

Galaxies کهکشانه هر یک از منظومه های عظیم ستارگان ، که کهکشان ما نیز از جمله آنهاست و واحد تشکیل دهنده جهان می باشد .
 
Galaxy کهکشان یکی از کهکشانه ها یا ابری های عالم افلاک که تقریباً از یکصد هزار میلیون ستاره که خورشید و منظومه شمسی یکی از آنهاست تشکیل یافته . این مجموعه عظیم را که کهکشان راه شیری نیز می نامند دارای قطری معادل یکصدهزار سال نوری می باشد .
 
Gap/gorge تنگ دره ای که بیش از اندازه طبیعی ژرف و تنگ باشد که اغلب قائم و فوق العاده پرشیب است . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
garden city باغ شهر،شهرکوچکی که برای زندگی سالم طراحی شده است . اندازه آن امکان جایگیری صنایع و امکانات اجتماعی زندگی را می دهد و بوسیله یک کمربند روستایی در برگرفته شده است . مأخذ: سیف الدینی،فرانک. فرهنگ واژگان برنامه ریزی شهری و منطقه ای
 
gas گاز هر ماده هوا مانند و بی شکل ی که قابلیت گسترش نامحدود داشته باشد .
 
gelifraction متلاشی شدن سنگ در اثر یخ زدگی
 
General gravitation جاذبه عمومی نیرویی که همه اجسام را بطرف مرکز زمین می کشد . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Generation نسل
 
geocratic دوره های فعال از نظر زمین ساختی در زمین شناسی کواترنر
 
Geodesy ژئودزي، زمين سنجي، علم اندازه گيري شکل و اندازه زمين که شامل وزن آن، تراکم آن و ... مي شود و همچنين شامل مساحي از چنان قسمتهاي بزرگي از زمين مي شود که انحناء زمين بايستي در نظر گرفته شود. منبع: فشارکي، پ.، فرهنگ جغرافيا، انتشارات اميرکبير، 1379
 
Geographic vulnerability آسيب پذيري جغرافيايي- در اصطلاح برنامه ريزي ناحيه اي، شهري و روستايي به مجموعه محدوديتها و موانع طبيعي اطاق مي شود كه موجوديت و توسعه نظام استقرار جمعيت و فعاليت را مورد تهديد دائمي قرار داده و مي دهد. مأخذ: سرور رحيم \"نحوۀ مراحل مطالعات طرحهاي جامع شهرستان\"
 
Geographical cadastre كاداستر جغرافيايي-عبارتست از تعيين حدود مرزهاي جغرافيايي، تهيه، ضبط و ازائه اطلاعات جغرافيايي اعم از طبيعي و انساني.
 
Geographical coordinates مختصات جغرافیایی سیستمی برای مشخص ساختن موقعیت کمانی هر یک از نقاط مسطح زمین که از دو مقدار زاویه ای یا قوسی بنام طول جغرافیایی و عرض جغرافیایی ترکیب یافته است .
 
Geographical mobility تحرک جغرافیایی، جابجایی انسانها را در سطح جغرافیا می رساند که می تواند بصورت مهاجرت ، کوچ نشینی، جابجایی بین مکانها و نظایر آن تجلی یابد . مآخذ: ساروخانی ، باقر.\"درآمدی بر دایره المعارف علوم اجتماعی \"
 
Geographical phenameana پديده هاي جغرافيايي- پديده هاي مركبي كه با چشم انسان قابل رؤيت بوده و در هر نقطه از سطح زمين به صورت مجموعه اي از عناصر جريان دارندكه با روابط علي خود در حال تأتير و تأثر بر همديگر هستند
 
geographical phenomena پدیده های جغرافیایی،پدیده های مرکبی که با چشم انسان قابل رؤیت بوده و در هر نقطه از سطح زمین به صورت مجموعه ای از عناصر جریان دارد مانند : اقیلم ، اشکال ناهمواری و نظایر آنها مآخذ: بدری فر.\"جغرافیای انسانی ایران\"
 
geographism جغرافيا گرايي- مكتبي كه در آن، بستر جغرافيا به عنوان عامل اساسي تكوين حيات اجتماعي شناخته مي شود
 
geography جغرافيا- تقريبا 2300 سال قبل براي اولين بار اراتوستن، دانشمند بزرگ يوناني، كلمۀ جغرافيا را به كار گرفت و از آن تاريخ بود كه \"جغرافيا\" بعنوان يكي از قديمي ترين رشته هاي علمي شناخته شد
 
Geological periods دوره های زمین شناسی +ازمنه زمین شناسی مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Geology زمين شناسي- دانشي كه درباره تركيب، ساختمان و تاريخ پيدايش زمين بررسي مي كند
 
Geomatic دانش و فنّاوري گردآوري، تحليل، تفسير، توزيع و استفاده از اطّلاعات جغرافيايي را ژئوماتيك گويند.
 
Geomorphology ازشاخه هاي جغرافياي طبيعي/ژئو:زمين،مورف:شكل،لوژي:شناسي.علم شناسايي اشكال زمين؛مطالعه و بررسي علمي درباره ي نحوه ي پيدايش ناهمواري ها و تغيير شكل آنها.
 
geopolitics ژئوپولتيك، جغرافيا- سياست شناسي- بررسي تاثير عوامل جغرافيايي بر سياست يا بررسي رابطۀ بين جغرافيا و سياست
 
gerivan گریوان نام روستایی است در 25 کیلومتری جنوب بجنورد از استان خراسان شمالی
 
gerivan blog وبلاگ گریوان در حال حاضر تحت سایتهای بلاگفا ومیهن بلاگ فعالیت داشته ودر آینده خود سایت مستقلی خواهد شد ، تا بهتر به شناسائی گریوان وتوانمدیهایش ودیگر مطالب بپردازد.
 
Gestalt نظريۀ گشتالت- در جغرافياي رفتاري اين نظريه وجود دارد كه ادراكهاي محيطي بين محركها و واكنشها نسبت به محركها دخالت مي كنند و رفتارها بر پايۀ ادراكهاست تا بر پايۀ محيط واقعي
 
Geyser آبفشان- چشمه آب گرمي كه آب از آن در فاصله هاي زماني معيني بشدت بخارج فوران نمايد
 
ghormah قورمه یا در اصطلاح گریوان قوورمه از گوشت تهیه می شود . مردم گوشت گوسفندانی را که در طول سال پروار کرده اند در ماههای آخر پاییز ذبح کرده وبرای نگهداری آنرا قورمه می کنند . با این کار از فساد گوشت جلوگیری ودر فصل سرما به روشهای مختلف از آن استفاده می نمایند.
 
Gibraltar جبل الطارق- تنگه ايست بين اسپانيا و مراكش كه درياي مديترانه غربي را به اقيانوس اطلس متصل مي سازد، عرض اين تنگه 15 كيلومتر و ژرفاي آن بطور متوسط 450 متر است
 
gitashenasi جغرافیا ی جهانی
 
Glacier یخچال توده یخهایی در یک دره یا یک بستر که تحت تأثیر نیروی کشش زمین از بالا به پایین به آرامی روان باشد .
 
glacis دشت سر - دشت پایکوهی که دامنه ها را به سطوح همار دشت اتصال میدهند معادل فرانسوی آن را پدیمنت گویند
 
Gneiss گنیس گونه ای سنگ دگرگون که انظر ترکیبات شیمیایی به انواع مختلف دیده می شود .
 
goods terminal بارانداز(کالا)،ترمینال کالا،بارانداز
 
Governorship حکومت چگونگی و روش اداره یک کشور یا واحد سیاسی را حکومت نامند . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
graben قطعات فرو افتاده زمین
 
granular disintegration تخریب دانه ای
 
Graph نمودار
 
Grat circle دايره عظيمه- عبارت از دايره اي است كه كره را به دو نيمه برابر تقسيم نمايد
 
Gravel شن سنگ ریزه های مدوری از نوع مواد رسوبی که معمولا\" با مواد نرمتری مانند ماسه و رس همراه است .
 
gravimetry گرانی سنجی بخشی از زمین شناسی که درباره میدان ثقل زمین گفتگو می کند .
 
Gravitation گرانش جاذبه متقابل بین اجرام و ذرات ماده در جهان .
 
Great Circle دايره عظيمه،دايره اي در سطح زمين که سطح آن از مرکز زمين عبور مي کند و آن را به دو نيمکره منقسم مي سازد دو نصف النهار مقابل با هم يک دايره عظيمه را تشکيل مي دهد منبع: فشارکي، پ.، فرهنگ جغرافيا، انتشارات اميرکبير، 1379
 
Ground water آب زيرزميني- آب موجود در سوراخها و شكافهاي پوستۀ سنگي زمين، كه در نتيجۀ ريزش باران، و جريان آبهاي سطحي، درون خلل و فرج مزبور انباشته شده است
 
Growth of citizenship رشد شهروندي- ساختار اجتماعي كشورهاي پيشرفتۀ صنعتي در قرن حاضر، دگرگونيهاي شگرفي يافته است
 
Gulf/bay خلیج پیشرفتگی پهناور و ژرف دریا در خشکی . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Gypcy کولی مردمی که در سراسر جهان پخش بوده و بطور چادرنشین زندگی می کنند . منشاء کولی ها از هند بوده و در قرن نهم میلادی به ایران آمده اند و سپس بسوی غرب رهسپار شده هاند و در قرن نوزدهم به آمریکای شمالی وارده گردیده اند .
 
Gypsum گچ سولفات کلسیم آبدار طبیعی

[ 85/10/23 ] [ 23:59 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

سایت‌های جغرافیایی

از کلیه کاربران خواهشمندیم برای تداوم خدمات علمی رایگان ، با رعایت حقوق معنوی سایت و امانت داری ما را یاری کنند.


مجامع و انجمن‌های علمی چاپ ايميل
نوشته شده توسط مهدی اشراقی   
۰۴ آذر ۱۳۸۴
ادامه مطالب ...
دانشگاه‌ها و مراکز علمی معتبر چاپ ايميل
نوشته شده توسط مهدی اشراقی   
۰۴ آذر ۱۳۸۴
ادامه مطالب ...
نقشه‌های جغرافیایی چاپ ايميل
نوشته شده توسط مهدی اشراقی   
۰۴ آذر ۱۳۸۴
جغرافیای شهری و علوم شهری چاپ ايميل
نوشته شده توسط مهدی اشراقی   
۰۳ آذر ۱۳۸۴

 

لیست وبلاگ‌های فارسی چاپ ايميل
نوشته شده توسط مهدی اشراقی   
لیست سایت های داخلی چاپ ايميل
نوشته شده توسط مهدی اشراقی   

[ 85/10/21 ] [ 23:11 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

تصاویر آموزشی


آدیاباتیک
بازدید: 96
امتیاز: 5,00 (2 ( امتیاز)
یادداشت: 0


استنوسفر
بازدید: 113
امتیاز: 4,50 (2 ( امتیاز)
یادداشت: 1


اعتدال پائیزی
بازدید: 97
امتیاز: 4,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


نصف النهار مرکزی
بازدید: 92
امتیاز: 2,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


بادهای تجارتی
بازدید: 116
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


تبخیر
بازدید: 137
امتیاز: 5,00 (2 ( امتیاز)
یادداشت: 1


حوضه آبريز
بازدید: 126
امتیاز: 3,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


تصویری از زمین
بازدید: 78
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


دشت سيلابي
بازدید: 87
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


دايره عظيمه
بازدید: 82
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


روان آب، آبهاي جاري
بازدید: 83
امتیاز: 5,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


ژئودزي، زمين سنجي
بازدید: 72
امتیاز: 5,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


سنگ بستر
بازدید: 62
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


سطح مبنا
بازدید: 53
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


عرض جغرافيايي
بازدید: 83
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0

[ 85/10/21 ] [ 23:8 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

تصاویری از عوارض طبیعی زمین


کالدرا
بازدید: 98
امتیاز: 4,33 (3 ( امتیاز)
یادداشت: 0


caldera
بازدید: 145
امتیاز: 4,50 (4 ( امتیاز)
یادداشت: 2


fault
بازدید: 99
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


fault
بازدید: 91
امتیاز: 4,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


(گسل)fault
بازدید: 99
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


(گسل)fault
بازدید: 86
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


گسل)fault
بازدید: 66
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


گسل)fault
بازدید: 63
امتیاز: 4,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


گسل)fault
بازدید: 104
امتیاز: 3,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 1


گسل)fault
بازدید: 105
امتیاز: 4,50 (2 ( امتیاز)
یادداشت: 0


گسل)fault
بازدید: 103
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


گسل)fault
بازدید: 106
امتیاز: 3,50 (2 ( امتیاز)
یادداشت: 0


گسل)fault
بازدید: 130
امتیاز: 4,67 (3 ( امتیاز)
یادداشت: 1


گسل)fault
بازدید: 116
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


گدازه بازالتی
بازدید: 123
امتیاز: 5,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0

[ 85/10/21 ] [ 23:6 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

[ 85/10/21 ] [ 23:2 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

تصاویری از نقاط مختلف جهان


زمین
بازدید: 94
امتیاز: 3,00 (2 ( امتیاز)
یادداشت: 0


زمین در فضا
بازدید: 141
امتیاز: 3,00 (5 ( امتیاز)
یادداشت: 2


نمايي از خانه خدا در مکه با استفاده از Google Earth
بازدید: 180
امتیاز: 5,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


مكه مكرمه
بازدید: 88
امتیاز: 5,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


نيويورك
بازدید: 73
امتیاز: 2,50 (2 ( امتیاز)
یادداشت: 0


تصویر روز، مكزيك
بازدید: 63
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


"پل" منحصر به فرد گلدن گيت؛ شمال سانفرانسيسكو
بازدید: 90
امتیاز: 5,00 (2 ( امتیاز)
یادداشت: 0


برداشت زيتون چيني در كاليفرنيا
بازدید: 59
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


تصویر روز؛ رودخانه نيل در مصر
بازدید: 79
امتیاز: 5,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


عکس روز؛ چاد در 1998
بازدید: 63
امتیاز: بدون رای
یادداشت: 0


مهاجرت غازهای وحشی
بازدید: 47
امتیاز: 5,00 (2 ( امتیاز)
یادداشت: 0


چیتا، نامیبیا سال 1998
بازدید: 61
امتیاز: 4,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


مزرعه کلم در کوزوو
بازدید: 43
امتیاز: 4,50 (4 ( امتیاز)
یادداشت: 0


پل عابران پیاده ، اوزاكا ، ژاپن
بازدید: 108
امتیاز: 5,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0


آتشفشان هاوايي؛ سال 1983
بازدید: 131
امتیاز: 5,00 (1 ( امتیاز)
یادداشت: 0

[ 85/10/21 ] [ 23:1 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

تاریخچه Google Earth چاپ ايميل

زماني حق اشتراک گوگل ارت که"keyhole" ناميده مي‌شد 90 دلار بود. وقتي گوگل  keyhole را خريداري کرد چيزي حدود يک تريليون بايت سوابق اطلاعاتي نقشه برداري ديجيتال را به "ارت" برد و شروع به ايجاد نسخه‌هاي پايه اي نرم افزاري نمود که بتوانند بصورت رايگان دانلود شوند. و اکنون در اختیار شما قرار گرفته است.

                

تصاوير نقشه هاي گوگل ارت از دو منبع ارسال و هدایت مي شوند: ماهواره و هواپيما؛ گوگل اينگونه نقشه‌ها و ديگر اطلاعات نقشه برداري ديجيتالي را از منابعي چون TeleAtlas و EaetSat که هردو از پدیدآورندگان تصاوير و نقشه هاي هوایی و ماهواره‌ای هستند بدست مي آورد.این تصاویر در اشکال ديجيتالي براي استفاده تجاري گرفته مي شوند.

به دليل اينکه اين اطلاعات و داده ها از منابع مختلفي بدست مي آيند ، جهت تحليل تفاوت‌ها می‌توانند به راحتی مورد استفاده قرار گیرند. اينکه چرا بر روي برخي از مناطق کره زمين  موج هايي ظاهر شده است، حتي بر روي سطح برخي خيابان‌ها ، در حالي که ديگران بدون استفاده از این امکان براي تحلیل اين نقاط ابهام، مشکلات  زيادي پيش رو دارند.

زماني که شما از گوگل ارت استفاده مي‌کنيد نمي‌توانيد تصاوير گرفته شده از ماهواره  را در همان لحظه‌ی ارسال به شکل(Online) مشاهده کنید. به عبارت دیگر بر خلاف تصور رایج تصاویر ماهواره‌ای گوگل ارت بین دو تا سه سال پیش گرفته و ارسال شده‌اند. در عین حال گوگل اعلام کرده است قدمت اين اطلاعات بيش از 3 سال نيست و بطور متناوب به روز مي شوند و همواره جديدترين اطلاعات در دسترس هستند.

                

بخش ديگري از آنچه گوگل ارت را اعتياد آور مي‌سازد همکاري این برنامه با موتور جستجوي گوگل است!

هنگامي که شما شهري را از نظر مي‌گذرانيد ،مي‌توانيد کافي شاپ ها،رستوران ها،بقالي ها و هزاران گونه مرکز تجاری در مجاورت آنها را بيابيد. شما مي توانيد با کليک کردن بر روي هر کدام از آنها جزئي ترين اطلاعات در مورد هر کدام را از Google search engine دريافت کنيد.

همچنين به کاربران اجازه داده شده است بوسيله‌ي کليک کردن بر روي:"Add/Edit a Business Listing" اماکن تجارتي را به نقشه اضافه کنند.

حالا اجازه بدهيد برگرديم بر سر مقوله‌ي کار با گوگل ارت. در ادامه با انجام اعمال پايه اي و اوليه آغاز مي‌کنيم.

[ 85/10/21 ] [ 22:58 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

گام به گام با Google Earth چاپ ايميل

بهترین راه برای یاد گرفتن روش کار با گوگل ارت کار کردن با آن است. پس اجازه دهيد یکبار با هم کار با این برنامه را تجربه کنیم می‌خواهیم تصویری ماهواره‌ای از مرکز علمی "HowStuffWorks" در آتلانتا دریافت کنیم. اگر شما گزينه‌ي "HowStuffWorks" و یا آدرس آن "3350 Peachtree Rd. Atlanta, GA" در قسمت جستجوي گوگل ارت تايپ کنيد و کليد جستجو را بزنيد شما روي اين ناحيه متمرکز مي شويد و مي‌توانيد عکس آن منطقه را ببینید.

                

براي بدست آوردن اطلاعات بيشتر و تبديل عکس به يک نقشه‌ي واقعي، گام بعدي به جريان انداختن لايه ها در اين قسمت است. این لايه ها شامل غذا خوري‌ها ، بانک‌ها، جاده ها، نواحي، مجتمع هاي تجاري، سوپر مارکت‌ها، ايستگاه‌هاي گاز، انبارها، پارک‌ها، جاده هاي ترانزیت، مدارس و جزئيات جغرافيائي ديگر است.

براي ايجاد يک نقشه‌ي اصولی و خوب بهتر است از جاده ها شروع کنيد. اگر کمي نقشه را برجسته نمائيد به خودي خود در يک پهناي باند در منطقه ي 3350 Peachtree Rd آتلانتا قرار خواهيد گرفت.

                 

اجازه بدهید در اين قسمت در باره ي گردش شما در در آتلانتا توضيحاتي بدهيم: اين مرحله شامل يک توقف در فرمان مرکزي HowStuffWorks که بدنبال آن يک سفر کوتاه به جرجيا براي نظارت بر بازی‌های سرگرم کننده ي اين منطقه خواهد بود مي باشد.
يک کليک بر روي دکمه‌ي راهنمائي گوگل ارت دو شکاف را نمايان مي سازد:يکي براي آغاز بکار در آدرس (3350 Peachtree Rd. Atlanta, GA)  و ديگري براي پايان بکار در منطقه ي (1 Georgia Dome Dr NW, Atlanta, 30313) کليک کردن بر روي دکمه ي جستجو هم راهنمائي هاي نوشته شده در اين زمينه و هم مسيرهاي برجسته شده در نقشه را نمايان مي سازد.
هر يک از اين‌ها به صورت اتوماتيک بر روي مسير هاي داخلي يک استاديوم با تطابق کامل زوم شده اند.

                 


شما مي‌توانيد تمام اطلاعات و نقشه هائي را که دریافت و اطلاعات لایه‌های آن را به اختیار خودتان ایجاد  نموده ايد را بصورت فایل با یکی از فرمت‌های استاندارد ذخیره کنید و يا با ايميل ارسال کنید. در جعبه ابزار گوگل ارت دکمه اي وجود دارد که انجام هر يک از اين فعاليت ها را براي شما ممکن مي سازد.
خب اجازه دهيد براي صرف غذا به يک رستوران برويم. پس ما بايد به منطقه ي جستجو برويم.

اولين کاري که ما بايد انجام دهيم اينست که دو باره روي نقشه تمرکز کنيم . پس برويم به سراغ منطقه‌ي جورجيا. براي انجام اين کار ابتدا در هر کجاي نقشه که بخواهيم کليک چپ مي کنيم. منطقه‌ي جرجيا را انتخاب مي‌کنيم و آن را مرکزي مي‌نمائيم. در قسمت جايگزيني ما مي توانيم منطقه ي "1 Georgia Dome Dr" را در قسمت جستجو قرار دهيم و بر فراز آن به پرواز در‌آئيم. شما مي‌توانيد روي اين قسمت تمرکز کرده و نماي زيبائي را از اين منطقه بوجود بياوريد.


                 

براي يافتن يک رستوران که در منطقه ي ويکينتي در جورجيا روي دکمه ي جستجو کليک کنيد و داخل شويد.گزينه ي "restaurants" را در قسمت "What" و در گزينه ي "Current view" در قسمت  "Where" زماني که شما روي دکمه ي جستجو کليک کنيد هر آنچه که خواسته ايد خواهد آمد.

                

قسمت هاي کوچکي که بر روي نقشه زوم و متمرکز شده است نتيجه ي جستجوي رستوران هاست ، ولي اين تنها راه براي يافتن رستوران نيست شما همچنين مي توانيد در دسته بندي رستوران هاي منطقه "Dining" را جستجو کنيد. در اينجا نيز همان اتفاق قبلي در مورد جستجوي رستوران ها خواهد افتاد.

                 

اکنون شما اختيارات بيشتري را در زمينه ي جستجو بدست آورده ايد.

در اين جلسه ، ما بيشترين کاربردهاي پايه اي گوگل ارت را پوشش داده ايم. اما بيشتر آنچه که ما در اين قسمت به پايان برده ايم کاربردهاي ديگري از نقشه برداري نيز بوده است. اگر چه اين ممکن است که تا حدي به اهداف گوگل ارت نزديک نباشد . آنچه در اين ميان بدست مي آيد شايد فقط در حد سرگرمي و وقت گذراني باشد و جنبه ي کاربردي نداشته باشد.

[ 85/10/21 ] [ 22:56 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

Google Earth چیست؟ چاپ ايميل
۱۰ دي ۱۳۸۴

 

                                          

کمپانی گوگل اولین بار با موتور جستجوی ساده‌ي خویش، خود را به جهان معرفی کرد. این کمپانی از زمان تاسیس خلاقیت، نوآوری و در عین حال سادگی را پیشه‌ی خود نمود تا امروز به عنوان یک غول اینترنتی درآید.
چندی پیش گوگل با آخرین برنامه‌ی اینترنتی خود جهان را شگفت زده کرد و البته تا حدی هم ترساند! سرویس Google Earth با تصاویر ماهواره‌ای خود در آغاز امریکای شمالی و اینک  تمام نقاط جهان را پوشش داده است. گوگل با این کار جهان را بی‌اندازه کوچک کرده و مرزها را برداشته است.

این سرویس که سال‌ها فقط در اختیار سازمان‌های جاسوسی قرار داشت، امروز به شکل رایگان در اختیار همه‌ی مردم قرار گرفته است و هر کس می‌تواند در هر نقطه از جهان این تصاویر را دریافت کند.

                    

گوگل ارت يک نقشه‌ي معمولي نيست! کافی است نام کشور، شهر و یا حتی کدپستی محل مورد نظرتان را در کادر جستجوی این برنامه وارد کنید، تا تصاویری رویای و کاملا واقعی از محل مورد نظر در اختیار شما قرار گیرد.

اگر خطوط تلفن و امکانات ضعیف اینترنتی در ایران اجازه دهد شما می‌توانید بر فراز شهرتان پرواز کنید، خیابان محل زندگی‌تان را چنان که هست ببینید و حتی سری هم به مدرسه‌ی دوران کودکی‌تان بزنید. این‌ها همه امکاناتی هستند که گوگل به رایگان در اختیار همه در هر جای دنیا که باشند قرار داده است.


[ 85/10/21 ] [ 22:53 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

۱۰ تصویر ماهواره‌ای از ۱۰ رویداد مهم در جهان چاپ ايميل
نوشته شده توسط فرشته عظيم زاده   
۱۸ آذر ۱۳۸۵

۱۰ تصویر ماهواره‌ای تاثیرگزار در جهان که هر کدام نشان دهنده یک رویداد بزرگ بوده است. برای مشاهده تصاویر در ابعاد بزرگ روی هر تصویر کلیک کنید.

۱۰ - شهر گمشده باستانی انکوروات

این عکس ماهواره‌ای سازمان فضایی آمریکا (ناسا)، شهر گمشده باستانی انکوروات در جنگل‌های استوایی کامبوج را نشان می دهد .
بناهای بزرگ،جاده ها ، خندق ها ، سیستم آب رسانی و منازل و مزارع اطراف شهر به وضوح قابل رؤیت هستند .


۹ - منهتن بعد از حمله های 11/9

شهر منهتن پس از حمله 11/9 ( ۹:۱۵ دقیقه صبح)
از سایت : spaceimaging.com


۸ - اندونزی قبل و بعد از سونامی

قبل

بعد

سخت ترین ضربه از زمین لرزه و سونامی 26 دسامبر 2004 به استان اَچه در اندونزی زده شد .
از سایت : spaceimaging.com


۷ - سه تیفون ( گردباد بر روی دریای چین) همزمان

هنگامی‌که سنجنده مودیس ماهواره آکوای ناسا این تصویر تفکیک شده را دریافت کرد ، سه گردباد متفاوت در غرب اقیانوس آرام در هفتم اوت 2006، هم‌زمان می‌چرخیدند . پیش‌بینی می‌شود هنگامی‌که گردباد ماریا به طرف ژاپن حرکت کند ، گردباد بوفا و سائومایی مسیر خود را ادامه خواهند داد تا به چین برسند .


۶ - جزیره نخل ، جزیره‌ای ساخت دست بشر در دبی

این تصویر ماهواره‌ای، در 16 ژوئیه سال 2004 در ناسا دریافت شد . این تصویر، جزیره نخل را که کمی دور از سواحل دوبی در خلیج فارس نشان می‌دهد .
زیربنای جزیره ۸۰ میلیون متر مکعب است که از طریق کانال بندر جبل لایروبی می‌شود . بعد از کامل شدن این پروژه بزرگ، جزیره دبی محل اسکان تقریباً ۱۲۰۰ خانواده کم تعداد و ۶۰۰ خانواده پرتعداد خواهد بود. جزیره نخل دارای یک پارک آبی ، مراکز خرید ، سینماها و اماکن توریستی دیگر خواهد شد . تصویر از ماهواره :"Space Imaging Middle East"


۵ - واژگون شدن کشتی کروز توسط تیفون ( گردباد شدید دریای چین)

عکس ماهواره ای سال 2003 Google Earth که نشان می‌دهد کشتی کروز بوسیله تیفونی که در پشت کشتی دیده می‌شود ، درحال واژگون شدن است . عکس‌ها را ببینید و به هم متصل کنید تا مراحل به گل نشستن کشتی را بعد از حادثه ببینید .


۴ - سرازیر شدن نفت به طرف ساحل لبنان

این تصویر از طریق ماهواره تِرا متعلق به سازمان فضایی آمریکا (ناسا) در 8 اوت 2006 از روی منطقه فوق گرفته شده است .
در این تصویر  لکه نفت که به صورت سایه آبی تیره روی سطح اقیانوس ظاهر شده و به راحتی می‌توان با بزرگنمایی در سمت راست اطراف منطقه بیروت را رویت کرد .


۳ - آتش‌سوزی کالیفرنیا ستون عظیمی از دود سفید ایجاد می‌کند

شمال‌غربی لس‌آنجلس ، روز آتش سوزی در 17 سپتامبر 2006 ستون عظیمی از دود غلیظ سفید به شکل مارپیچی به آسمان می‌رود . آتش که دلیل انسانی داشت در 4 سپتامبر از علفزارهای خشک شروع شد و از طریق چوب درختان به پارک لوس‌پادرس و جنگل‌های ملی اَنجل و سپس به بیابان سِسپه سرایت کرد . بطوری‌که در 18 سپتامبر تنها ۱۵% منطقه آتش گرفته مساحتی قریب به ۶۰،۵۸۹ جریب زمین را درمی‌گرفت .


۲ - ابرخاکستر از آتشفشان فعال در پرو

Ubinas یک آتشفشان فعال در پرو است . این تصویر را ISS (ایستگاه فضایی بین‌المللی) از ابرخاکستری یک ساعت و ۴۵ دقیقه پس از تشکیل گرفته و اولین تصویر قابل رویت ماهواره‌ای بود که در 14 اگوست 2006 مشاهده شد .  
بنظر می‌رسد عکس از آنِ سیاره‌ای دیگر است .


۱ - ویرانی پورتافارم (زیمبابوه)

قبل (۲۰۰۲)

بعد (۲۰۰۶)

گروه حقوق بشر سازمان عفو بین‌الملل اولین تصویر ماهواره‌ای را از نتیجه عملیات بحث برانگیز دولت زیمبابوه که سال گذشته ۷۰۰۰۰۰ نفر از مردم را بی‌خانمان کرد ، منتشر ساخت .

[ 85/10/21 ] [ 22:50 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

   جزیره سرگردان محسن ادیب

 

برای رویت نقشه هوایی اینجا کلیک کنید

کلیه عکسه مربوط به سفر گروه به جزیره سرگردان است

خودروها در نزدیکی جزیره سرگردان

جزیره سرگردان

خودرو بر فراز جزیره سرگردان

 

 

 

 

 جزیره سرگردان تپه ای است که در دریاچه نمک آران و بیدگل قرار دارد  . برای رسیدن به این جزیره که در نزدیکی ساحل جنوبی دریاچه خشک نمک قرار دارد باید مسیر کاشان به آران و بیدگل را طی کرد و سپس وارد جاده خاکی مرنجاب شد . پس از طی مسافتی در حدود 35 کیلومتر وارد دریاچه شد و سپس با طی مسافتی در حدود 15 کیلومتر  در داخل دریاچه به جزیره سرگردان رسید . این جزیره که بلندترین نقطه آن در حدود 808 متر بالاتر از سطح دریای آزاد است از سنگهای متخلخل آتشفشانی تشکیل شده است و عاری از هرگونه پوشش گیاهی است . مناظر دریاچه نمک از فراز این جزیره آنچنان بدیع و زیباست  که هر بیننده ای را مجذوب خود می نماید .

اتلاق نام سرگردان به این خاطر است که هنگامی که از فاصله دور به این جزیره نگاه می کنید دو انتهای جزیره در افق محو می شوند و منظره ای مانند کشتی سرگردانی در دریای بیکران کویر پدید می اورند .

محو شدن دو انتها به علت گرمای شدید منطقه و در نتیجه آن خطای دید و شکست نور است . پیشینیان معتقد بودند که این جزیره دایما در حال حرکت است و از جایی به جای دیگر نقل مکان می کند .

در دو انتهای جزیره دو چاه قرار دارد که برای لرزه نگاری زلزله تعبیه شده و دستگاههای لرزه نگار در آن نصب شده است .

نکات ایمنی سفر

در صورتی که قصد سفر به این منطقه را دارید تنها سفر نکنید . مجهز به قطب نما و جی پی اس باشید . بدون داشتن راهنما وارد دریاچه نمک نشوید . با وسیله نقلیه خیلی به جزیره نزدیک نشوید زیرا زمینهای اطراف آن باتلاقی است (فاصله ای در حدود 200 متر مناسب است ) . در زمان رانندگی در دریاچه نمک حتما از عینک های آفتابی استفاده کنید تا آسیبی به چشمان شما وارد نشود . آب کافی همراه داشته باشید .

مطالب مرتبط :

[ 85/10/16 ] [ 19:39 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

گاوخونی ، بهشتی در حال نابودی مجله آینه

 

کلیه عکسها مربوط به سفر گروه  به منطقه باتلاق گاوخونی می باشد

    20 کیلومتری ورزنه

    شاخ کنار

    باتلاق گاوخونی

    شاخ کنار

    باتلاق گاوخونی

    سیاه کوه

 

 

 

گاوخوني اين نام ما را به زمان درس و مدرسه مي برد و از آن نام هايي بود كه براي به خاطر سپردنش به مشقت نمي افتاديم ، و به آساني از يادمان نمي رفت .در كتاب آورده بودند كه گاوخوني باتلاقي است كه زاينده رود در آن فرو مي رود ، زاينده رود رودخانه اي است كه از كوههاي زردكوه بختياري سرچشمه مي گيرد و پس از مشروب كردن خاك اصفهان و عبور از اين شهر در باتلاق گاوخوني فرو مي رود .

از سراب تا پاياب 405 كيلومتر است ، ارتفاع تالاب از سطح دريا 1477 متر و اختلاف ارتفاع آن نسبت به سراب (زردكوه بختياري) 2747 متر مي باشد ، تالاب وابسته است به مجموعه اي به نام حوزه آبخيز زاينده رود است ، وسعت كل حوزه 41371 كيلومتر مربع است كه 9/90 درصد آن در محدوده استان اصفهان و مابقي در استانهاي يزد ، فارس و چهارمحال بختياري قرار گرفته است و سد زاينده رود در 110 كيلومتري مركز استان اصفهان واقع شده است ، (چادگان) كه حواشي آن از جمله زيبائيها و جاذبه هاي مناطق گردشگري ايران است و با وجودي كه عموما در كمربند خشك قرار گرفته ، اما كوههاي زاگرس و كركس منشا تغييرات بارز آب و هوايي در كل حوزه مي شود.

شاخه هاي زاينده رود شامل : حوضه هاي اطراف درياچه پلاس جان ، شور و دهاقان ، خشكه رود ، حوضه مرغاب ، زرچشمه ، حوضه رحيمي و گاوخوني مي باشد .

از محل سراب ، صدها محل زراعي ، صنعتي ، روستايي و شهري در حاشيه زاينده رود واقع شده است و ورزنه آخرين نقطه جمعيتي رودخانه است ، اساسا در سراب و بالادست عمق دره ها و شيب اراضي، مانع از كشاورزي مي شده و اين نشان از اهميت زراعت در پايين دست دارد ، ساليانه 6 ميليارد متر مكعب آب براي مصارف شرب ، كشاورزي و صنعت از زاينده رود به عنوان يكي از منابع آبي كشور برداشت مي شود .

رودخانه زاينده رود بر خلاف همه رودخانه ها ، به جاي آنكه به دريا بپيوندد و به حيات خود ادامه دهد در يك ناحيه كويري داخلي كشور فرو مي رود و از حركت باز مي ايستد، و منشا اثرات فراوان طبيعي است ، در برخي سفره ها و داستانها آمده است بعد از فرو رفتن آب در اين باتلاق ، در دشتهاي كرمان ، به صورت چشمه هايي روان مي شود هر چند از نظر علمي اين موضوع تاييد نشده است در طول تاريخ نام " گاوخوني " و " زاينده رود" به موازات هم مطرح بوده است ، و طومار معروف شيخ بهايي و تقسيمات آب زاينده رود كه از برجسته ترين نمونه هاي ميراث فرهنگي اين مرز و بوم است ، نشان از اهميت حياتي اين رودخانه از ديد مردم در طول تاريخ دارد . از شهر ورزنه كه 25 كيلومتر از طريق جاده شوسه به سمت شرق مي رويم به تالاب مي رسيم (ادامه اين مسير از كنار تالاب به يزد منتهي مي شود ) ، وسعت تالاب 470 كيلومتر مربع بوده كه در حال حاضر 50 كيلومتر مربع آن را آب فرا گرفته است .

تالاب بكر گاوخوني در پست ترين ناحيه دشت اصفهان و از نظر جغرافيايي در منطقه وسيع مسطح و يكي از با ارزش ترين اكوسيستمهاي كشور در فلات مركزي ايران و در خشك ترين منطقه و با گونه هاي نادر گياهي و جانوري خاص خود ، چون گوهري در كوير مركزي ايران مي درخشد و از نظر عملي براي محققين زيست محيطي حائز اهميت فراوان است .

همچنين دو روخانه ي فصلي به جز رودخانه دائمي زاينده رود به تالاب مي ريزد ، در جنوب تالاب جرقويه و معادن نمك واقع شده است ، از بالا كه باتلاق را بنگريم مانند يك گلابي يا يك مثلث به نظر مي رسد .

داستانهاي فراواني در منطقه از تالاب بيان مي شود ، از جمله بلعيده شدن انسان در منطقه ، اين درحالي است كه وسعت منطقه و وجود جنگلها و نيزارهاي فراوان باعث مي شده كه مردم غير بومي در منطقه دچار سردرگمي شوند و راه را گم كنند . مردم محل مي گفتند عرض تالاب را در 20 ساعت طي كرده اند ، گفته شد ، در تالاب انساني به صورت عريان مي زيسته كه قادر به حرف زدن نبوده و با وضعيت اقليمي محيط زندگي مي كرده كه اوايل انقلاب توسط نيروهاي بسيج منطقه دستگير ، اما متاسفانه تحقيقات گسترده اي بر اين موضوع انجام نشد.

اين موضوع نشاني از طبيعت بكر و دست نخورده تالاب دارد كه در برخي نقاط آن تا كنون پاي بشر به آن نرسيده است .

برخي از همراهان ما در اين سفر برداشت عاميانه اي از اين باتلاق داشته اند و آن را جايي مي دانستند با ظاهري فريبننده ، بي آنكه نشان دهد زيرش خالي است وقتي بي خيال پاي بر آن مي نهي مي بيني زير پايت خالي مي شود ! هر چند باتلاق گاوخوني اين خصوصيات را ندارد و غرق شدن در حواشي آن به علت شوري خاك و پف كردگي آن منتفي است .

حداكثر عمق گاوخوني در مواقع پرآبي 5/1 متر و حداقل 100 سانتي متر است . تالاب در مركز خود چالهايي دارد كه گودترين قسمت آن با وجود خشك سالي ها ، بدون آب نمانده است .

فرصت رفيق نشد تا به كناره هاي باتلاق گام نهيم . اما مشاهده آب در وسط تالاب آن هم پس از خشكسالي هاي اخير ، به خصوص انعكاس اشعه هاي طلاي خورشيد ، خيره كننده ، ديدني ، و لذت بخش بود .

واقعا اين دشت بيكران ديدني و بي نظير است و چشمها را خيره مي كند ، سوز سرد و گزندهاي ميوزيد ، و زمينهاي شور بر اثر بارندگي هاي اخير مرطوب شده است ، اينجا ديگر از تلواسه ها و هياهوهاي شهر خبري نيست ، گاوخوني اسرارآميز ، احساس مبهمي از راز و رمز زندگي ، مرگ ، واقعيت و وهم را در خيال آدم بر مي انگيزاند . شبهايش در فصول مختلف ، ستاره هاي پرفروغش و شهابهاي پر سرعت ، آن محيط را به سرزمين افسانه ها بدل كرده است .

هر آنچه به اين دشتها مي نگري انگار انتها ندارد ! سكوت عميق و سنگين تالاب كه تنها وزش باد آن سكوت سنگين را مي شكند ، آنجا را وهم انگيزتر مي كند، هر چند در ميان باد گرم شورستان (با دماي بيش از 40 درجه در تابستان ) واقع شده است ، اما در آخرين روزهاي پائيزي ، سرد اما قابل تحمل است ، آسماني بلند و فروزنده ، اقليمي متفاوت كه خود سبب پايندگي و تاب آوردن انسان كويري بوده است، آن هيبت ، صلابت ، عبوسي و خشكي كوير در رويارويي با باتلاق ، در هم ميشكند و تعديل مي شود . تالاب بيشتر به معجزه اي مي ماند در فلات مركزي ايران ، كه پاياني براي آن متصور نيست بلكه آغازي دوباره است و باعث شده رگ حيات ، در طبيعت بخيل كوير جاري شود ، با قدمتي تاريخي ، آنگونه كه گفته شده ، تمدن ابتدا در اين پاياب شكل گرفته و بعد در بالادست رودخانه گسترش يافته است .

در مجموعه اي محدود همه گونه هاي طبيعي يافت مي شود و از تنوع توپوگرافي قابل ملاحظه اي برخوردار است ( كوه ، رودخانه ، كوير ، جلگه ، پوشش گياهي ، تپه هاي شني و تالاب ) و اين تالاب از جمله 1328 تالاب مطرح جهاني است كه در كنوانسيون بين المللي (سال 1971) كه در شهر رامسر برگزار شد ، رسما به عنوان تالاب بين المللي شناخته شد و شرايط خاص جغرافيايي ، طبيعي و زيست محيطي و حدود سه فاكتور هيدروليكي ، بيولوژيكي و اكولوژيكي اين تالاب را به عنوان نادرترين و كمياب ترين تالابهاي كره زمين قرار داده كه از نظر علمي براي محققين حائز اهميت است . بيش از 30 گونه پوشش گياهي در منطقه وجود داشته از جمله : تاغ ، گز ، اشك ، درمنه ، گون، شور ، پرند ، قيچ ، و ... پوشش گياهي عموما شور پسند است ، علفزارها و نيزارها ، در حاشيه جنوبي بيش از ده كيلومتر كشيده شده است .

گونه هاي جانوري :

فلامينگو ، مرغابي ، آنقوت ، تنجه ، غاز خاكستري ، قورباغه تالابي ، بزمجه ، انواع مارمولك ، آهو ، گورخر و ... (كه متاسفانه اكثرا از ميان رفته است ) ، هزاران پرنده مهاجر اين منطقه را براي كوچ زمستاني و آسايش بر مي انگيزد(بيش از 20 هزار پرنده ) ، شوري آب در مدخل مرداب ، حيات آبزيان را در رودخانه ميسر نمي سازد ، رنگ سرخ و زيباي اين تالاب نادر كره زمين ، به دليل زندگي يك نوع سخت پوست (آرتيماساليا) در آن مي باشد ، تالاب گاوخوني به عنوان يك اسفنج ، در فصلهاي پرآب ، آب را به خود جذب و در فصلهاي ديگر پس مي دهد .

منطقه گاوخوني منطقه اي ناشناخته با پتانسيلهاي قوي از جمله وجود تالاب ، آثار تاريخي و منطقه شن هاي روان را داراست و مديريت دقيق بر آب رودخانه تالاب را از هر خطري محفوظ و مصون ميدارد متاسفانه منطقه هيچ گاه از مديريت حمايتي و حفاظتي مستحكمي برخوردار نبوده است .

وجه تسيمه گاوخوني : نام گاوخوني هميشه پر راز و رمز بوده و در مورد نام گاوخوني حرف و حديثها فراوان است كه يكي دو نمونه از آن كه به نظر و به حقيقت نزديكتر است آورده مي شود .

گاوخوني : چشمه يا چاه بزرگ ، گاوه يا گابه نام قديم اصفهان بوده و گاوخوني به معني چاه بزرگ جي يا اصفهان است . همچنين از نامهاي قديم اصفهان گابيان ، گابيدوان بوده كه بعدها به جي ، اسپاهان ، سپاهان و اصفهان رسيده است و برخي مي گويند ريشه گاوخوني از آن است ، گاوه در پارسي به معني بزرگ است و خاني چاه ، گاوخوني يعني آبگير بزرگ ، گودال بزرگ ، چاله بزرگ ، خان يعني چشمه محل آب ، (مثلا خوانسار= چشمه سرا) ، گاوخاني به معني حوض بزرگ ، بركه بزرگ ، تالاب آبگير ، جائي كه آب رودخانه يا باران جمع شود .

در اواخر نيمه نخست ، سال جاري فيلمي با نام گاوخوني به مدت 5 روز در اصفهان اكران شد كه به دليل عدم استقبال ، برداشته شد ، در همان 5 روز هم تعدادي پس از آغاز فيلم دقايقي بعد سينما را ترك كردند . شايسته بود حال كه از اين نام پر راز و رمز در فيلمي بهره گرفته مي شود دقايقي به معرفي تالاب از همان بعد هنري پرداخته شود . فيلم گاوخوني محصول يك سينماي آماتور نبود بلكه فيلمي حرفه ايي بود . اين فيلم به كارگرداني بهروز افخمي و بر اساس نوشته جعفر مدرس صادقي ساخته شده بود .

كتاب ارزشمند " زاينده رود از سرچشمه تا مرداب " نوشته آقاي دكتر سيد حسن حسيني ابري به تفصيل به حوزه گسترده زاينده رود و طومار معروف شيخ بهايي پرداخته است . كه مطالعه آن براي علاقمندان خالي از لطف نيست .

بند شاخ كنار و شاخ ميان : پس از پل قديمي ورزنه ، بند شاخ كنار آخرين بند روي رودخانه (دهانه تالاب ) جهت تنظيم و هدايت آب زاينده رود جهت مصارف كشاروزي و راه اندازي آسيابها مورد استفاده قرار مي گرفته است ، دو روستا پس از ورزنه با همين نام قرار داشته كه ساكنين اطراف تالاب روستاهاي شاخكنار و شاخميان ، ظرف 40 سال گذشته با رها كردن املاك خود به ورزنه و ديگر شهرها كوچ نموده اند . پس از بند شاخ كنار ، رودخانه شاخه شاخه مي شود و تالاب را تشكيل مي دهد و با اين بند از رودخانه زاينده رود خداحافظي و به تالاب مي پيونديم ، با اينكه اين بند زيبا هنوز در دل كوير خود مي نماياند ، اما قطعا اگر توجهي به آن نشود به زودي از ميان خواهد رفت .

سياه كوه : از جاذبه هاي مهم منطقه كوه سياه (كوه آتشفشان خاموش ) است مشرف به تالاب ، كه همگي به دامنه آن صعود كرده و منظره زيباي تالاب را به نظاره نشستيم ، سنگهاي آتشفشاني در منطقه پراكنده بود ، سنگهايي كه مي تواند زمينه تحقيقات گسترده كارشناسان باشد ، برخي از همراهان براي مصارف بهداشتي ! (سنگ پا ) مقداري جمع آوري كردند!

تپه هاي شن روان : از ورزنه 5 كيلومتر كه به سوي حسن آباد جرقويه پيش ميرويم ، پس از گذشتن از مزارع پنبه كه زمين را چون برف سفيد پوش كرده بود ، به تپه هاي شن روان مي رسيم . اين منطقه در جنوب تالاب و نقطه مقابل كوه سياه در آن سوي تالاب واقع شده است . به نظر مي رسد اين تپه ها شكل ثابتي ندارند و در اثر ورزش بادهاي دائمي و موسمي تغيير شكل مي دهند .

آثار به جا مانده در منطقه و كشف چند جنازه از اين محل ، منجمله استخوان پاي يك متري يك انسان ، و كشف جسد ديگري در نمكزارها ، از شهري در زير تپه هاي شن روان حكايت مي كند (شهر سبا) ، مردم محل بر اساس افسانه هايي معتقدند مردمان اين شهر در اثر كفران نعمت ، شهرشان در زير اين شنها مدفون شده است .

ما به سختي توانستيم از تپه هاي شني بالا برويم و پايمان تا بالاي مچ درشن ها فرو مي رفت با اين حال همه اعضاء گروه به بالاي تپه ها آمدند زيبايي و دست نخوردگي تپه ها چشم هر بيننده ايي را خيره مي ساخت .

از جاذبه هايي كه مي توان در منطقه ايجاد كرد : تحقيقات در تپه ها و شهر گمشده مي باشد كه آثاري از آن به دست آمده است و احياء اساطير در مورد منطقه ، بررسي گونه هاي جانوري منحصر به فرد و نمكزارها ، همچنين محيط مناسبي است جهت : پرواز با گلايدر ، پاراگلايدر ، پاراموتور ، كايت ، سقوط آزاد ، بيابان پيمائي ، قدم زدن روي شنها ، موتور سواري و شتر سواري و ...

خشكسالي و آتش سوزي ، بعد از خشكسالي سالهاي اخير در اصفهان ، خسارتهاي عمده اي به منطقه وارد شد كه در اكثر مواقع آب رودخانه به تالاب نمي رسيد و متعاقب آن بر اثر گرماي شديد هوا ، آتش سوزيهايي رخ داد كه عمده پوشش گياهي منطقه را نابود ساخت ، البته شايع شده بود اين آتش سوزي از روي عمد و علت آن از بين بردن پشه خطرناك سالك كه در اثر وجود درخت گز متجمع مي شوند بوده و توسط افراد ناآگاه صورت پذيرفته است ، در هر صورت با خشكسالي ، ورود پرنده ها در اين منطقه متوقف شد . امكانات در اطفاء حريق اين منطقه بسيار ابتدايي و ناچيز بوده به نحوي كه مردم منطقه با خاك سعي در اطفاء حريق داشتند .

ورزنه

ورزنه مركز بخش بن رود با جمعيتي در حدود 11 هزار نفر و در 125 كيلومتري شرق مركز استان اصفهان قرار دارد ، ورزنه قديم دايره اي شكل بوده كه سابقا اطراف آن خندقي حفر شده بوده است و آنچه بيرون از اين محور شكل گرفته ، گسترش بعدي شهر بوده است ، آثار زندگي در ورزنه به گفته بوم شناسان و باستان شناسان ، به هزاران سال قبل باز مي گردد ، و در حقيقت اين بخش ، پايان (بن) رودخانه زاينده رود اصفهان است ( نامگذاري بخش به بنرود بر همين اساس بوده است ) ، شهر زيباي ورزنه ، آخرين نقطه جمعيتي در حاشيه رودخانه زاينده رود است و به دليل بن بست بودن ، فرهنگ آن دست نخورده باقي مانده و اين امر در حفظ آثار ، آداب و رسوم و سنن و خودكفا بودن مردم از زمان قديم نقش مهمي ايفا كرده و لذا از نظر گردشگري و مطالعات جامعه شناسي ، اهميت فراوان دارد . گفته مي شود اولين پلي كه بر روي زاينده رود ساخته شد (شايد قبل از پل "شهرستان" در شهر اصفهان) پل تاريخي ورزنه بوده است و اتفاقا همين پل ، آخرين پلي است كه روي زاينده رود وجود دارد و بعد از آن تالاب آغاز مي شود . فرش ورزنه شهرت دارد به خصوص فرش شش لا و چهار لا ،از ديگر صنايع : سفره بافي و پارچه بافي را مي توان نام برد ، كه شايان توجه براي تحقيقات زبانشناسي و آواشناسي است .

از محصولات كشاورزي آن : گندم ، جو و چغندر و پنبه است و توليد چادر سفيد محلي (كه با توجه به اقليم كويري و گرم مورد استفاده بانوان قرار مي گيرد ) ، توسط خود اهالي و از محصول پنبه فراهم مي شود كه نشان از فرهنگ و هنر بانوان محل دارد ، پوشش چادر سفيد زنان شهر ورزنه در نوع خود در ايران بي همتاست ، يكي از فرهنگيان محل كه در عين حال زراعت نيز داشت از ما خواست در رسانه ها منعكس كنيم كه دختران ورزنه اين سنت را به دست فراموشي نسپارند و شهر سپيد جامگان ، همچنان پيام آور محبت ، پاكيزگي ، صلح ، دوستي و كار باقي بماند ، اين پوشش به نوعي ما را به ياد لباس محلي استفاده مي كند .

مردمان ورزنه بسيار خون گرم و ميهمان نواز هستند با خلوص نيت با ما درد دل مي كردند ، آنها مي گفتند امسال خريد پنبه در ورزنه از قرار هر كيلو وش 200 تومان بود كه از پائين بودن اين قيمت ناراضي بودند و خواستار حمايتهاي بيشتري از سوي مسئولين امر شدند .

آثار تاريخي : از جمله آثار تاريخي شهر ورزنه مسجد جامع ، كاروانسراي رباط شاه عباسي ، پل قديمي ، آب انبارها ، و ... را ميتوان نام برد .

مسجد جامع : طبق شواهد موجود و بنا به اظهار مردم ورزنه ، بناي اوليه مسجد جامع ورزنه كه از نقاط ديدني اين شهر است ، بر روي آتشكده زرشتيان و در زمان سلجوقيان بنا شده و در زمان تيمور گوركاني به دستور دختر امير گوركاني تعمير شده ، آخرين سفيد كاري مسجد به سال 833 هجري قمري باز مي گردد . محراب مسجد در سال 1229 ساخته شده است كه امروز نيز با همان بافت ، مورد استفاده اهالي مي باشد .

پل قديمي ورزنه : اين پل آخرين پل رودخانه زاينده رود است كه بعد از آن انشعابات فرعي ، رودخانه (مصب) ، و سپس تالاب پديد مي آيد ، اين پل داراي ده دهنه است و همچون ديگر پل هاي قديمي اصفهان از آجر و ساروج بنا گرديده و در طي چند مرحله بازسازي شده و در حال حاضر مختص عبور عابرين پياده است ، و از عبور وسايل نقليه موتوري از روي آن جلوگيري به عمل مي آيد ، هر چند اطلاعات دقيقي از قدمت پل در دست نيست ، ولي گفته مي شود اولين پلي است كه بر روي رودخانه بنا شده (در سال 150 هجري نيز تعميراتي روي پل صورت گرفته ) ، اين پل در مسير حركت كاروان ها بوده كه از طريق جاده ابريشم از اين منطقه كوير مركزي ايران مي گذشته اند ، لذا كاروانسراها و رباطات فراواني نيز در مسير آن وجود داشته است .


كاروانسراي رباط عباسي : اين كاروانسرا جزو 999 كاروانسراي شناخته شده ايران است و گويا در زمان شاه طهماسب صفوي احداث گرديده ، و دومين منزلگاه بعد از يزد در مسير جاده ابريشم بوده ، كه متاسفانه تخريب و فرسايش يافته و هم اينك به صورت متروكه و انبار درآمده ، سازمان عمران زاينده رود در صدد احيا و بازسازي مجدد آن است تا به صورت نمادين در اختيار توريستها و گردشگران قرار گيرد ، البته در 30 سال گذشته به عنوان مكتب خانه مورد استفاده اهالي محل قرار مي گرفته است .

ورزنه قابليت تبديل شدن به يكي از مهمترين مناطق تفريحي و تحقيقاتي در زمينه هاي تاريخي و زيست محيطي را داراست . فرهنگ اصيل و بومي منطقه ، آداب و رسوم آنها در مراسم مذهبي و جشنها و ... قابل تامل است و در بازديد از آثار منطقه ، وجود يك راهنما كه اطلاعات جامعي از منطقه داشته باشد ، لازم مي نمود ، كه بخشداري بايد با همكاري متخصصين امر ، در زمينه تربيت و آموزش نيروي انساني متخصص و ماهر ، و تهيه جزوه راهنماي مستند پيرامون منطقه ، اقدام نمايد .


قلعه قديمي قورتان : در غرب ورزنه روستاي قورتان واقع شده كه بسيار جالب و ديدني است و علاوه بر كشاروزي و زيبايي هاي طبيعي منطقه در آن ، قلعه قديمي قورتان (دوران سلاجقه ) جلب توجه مي كند ، مسجد جامع روستا در دو طبقه در همين قلعه واقع شده است ، كه مربوط به گذشته هاي دور است ، گفته مي شود اين قلعه ، از قلاع نظامي بوده است ، با توجه به وسعت زمين هاي اطراف ، اخيرا حسينيه اي بزرگ در وسط آن احداث شده كه نماي قلعه را مخدوش ساخته و بسيار ناهمگون است ، در پي پرسشهاي مكرر خبرنگاران و كارشناسان در مورد چگونگي احداث اين حسينيه ، يكي از مسئولين محلي گفت : احداث حسينيه در اين مكان به علت پاره اي اختلافات محلي بوده است ! ديدن اين قلعه وسيع ، ما را به ياد ارگ تاريخي بم مياندازد ، و بي توجهي در حفظ و نگهداري آن اشك هر بيننده اي را در مي آورد ، در برخي قسمتهاي اين قلعه قديمي دامها ، نگهداري مي شد و در بخشهاي ديگر ، آن افرادي ساكن بودند در حالي كه اين قلعه مي تواند به يك شهرك بزرگ علمي، تحقيقاتي ، توريستي ، سينمايي و نمادي از شهر نشيني و فرهنگ مردم و جامعه شناسي و بوم شناسي ، بدل شود .

تالاب گاوخونی و حوضۀ پیرامون آن یکی از اولین مناطق سکونت بشری در خوضۀ داخلی ایران است که به خاطر دوری از شهر اصفهان و پیرامون آن به صورتی بکر و دست نخورده باقی مانده و از تخریبهای تاریخی که دیگر مناطق حوضۀ زاینده رود را دگرگون ساخته به دور مانده است.

این دورماندگی موجب شده است که منطقه به صورت گنجینه ای حفاظت شده از چشم اندازهای طبیعی و آثار تمدن مردم منطقه در جلوه های طبیعت کویری(آب نمای تالاب،علفزارها جنگلهای کویری،چشم انداز بی انتها از افق چشم نواز،تپه های شنی به طول بیش از70 کیلومترو عرض متفاوت و در مجموع اکوسیستم مناطق کویری) و نیز آثار دست نخورده تمدن انسانی مانند قدیمی ترین بندهای انحراف آب، بندهای آسیاب ، آب انبارها، سکونتگاههای وسیع خشتی مانند : قلعه های نظامی و انتظامی تاریخی، روستاهای قلعه ای، روستا شهر بزرگ ورزنه به عنوان بزرگترین شهر خشت و گل در حوضۀ زایندهرود، برجهای پرشماره کبوتر ، مساجد قدیمی باقی مانده از قرن دوم هجری تا زمان سلجوقیان، صفویه، قاجاریه وبه همین ترتیب تا زمان حال و نیز الگوهای مدیریت بر منابع طبیعی(آب، چراگاه، معادن نمک و ...)، فرهنگ کهن ایرانی در همه امور رفتاری ، اعم از اقتصادی و اجتماعی و مناسبات انسانی ، طرز لباس (به ویژه در پوشش زنان )گویش دری ، ثبات در حفظ اسامی کهن محلات و مراکز جمعیتی ، الگوی تولید و خوراک و اموری از این قبیل به صورتی دست نخورده باقی بماند.

به گونه ای که در مسافتی حدود 100 کیلومتر از شهر اصفهان در شرق زاینده رود ، تمامی تاریخ و بخش وسیعی از جغرافیای اصفهان و ایران در آن محفوظ بماند ، به صورت ذخیره ای غنی از دانش بومی ایران زمین ، در اختیار محققین و پژوهشگران و حتی برنامه ریزانی که در جستجوی الگوهای توسعه پایدار مناطق هستند در اختیار قرار دهد.

از دیدگاه گردشگری هر یک از آثار یادشده هم برای علاقمندان داخلی اکوتوریسم که در جستجوی هوای صاف و بدون آلودگی حاصل از عملکرد تمدن ماشینی ، سکوت و تمدد اعصاب هستند و هم برای گردشگران خارجی که علاقمند به مشاهدات و بررسی های فرهنگ اصیل ایرانی اعم از: معماری کویری، اجتماعات اصیل و جلوه های بکر مناطق کویری از جمله: چشم انداز و افق وسیع کویر ، مشاهده بدون مانع ستارگان در شبهای کویر هستند و همه آنان که به ورزشهای کویری علاقمندند ، محیط مناسبی را در اختیار قرارمی دهد.

اما این دست نخوردگی نه تنها مربوط به خود منطقه است، بلکه حتی برای مردم اصفهان نیز ناشناخته و مجهول باقی مانده است برای اکثر دست اندرکاران توسعۀ استان نیز منطقه ای ناشناخته و دست نخورده باقی مانده و سرمایه گذاری های مناسب در آنجا انجام نشده است . به عبارتی دیگر مردم اصفهان اکثراً هنوز نمی دانند با کدام وسیله و یا از کدام راه و در کدام فصول سال امکان دسترسی به این منطقه میسر است ویا احتیاجات اولیه آنان در منطقه چگونه فراهم خواهد شد؟ لذا پیشنهادات زیر را در شروع توجه به گردشگری منطقه از اولویتهای ضروری دانستند:

1- نسبت به معرفی توانمندیهای گردشگری شرق اصفهان اقدام پیگیر به عمل آید.

2- از تخریب آثار معماری کویری اعم از قلاع قورتان ، اشکران و ... به شدت جلوگیری بعمل آید تا در آیندۀ نزدیک نسبت به مرمت آنها اقدام گردد.

3- به حفاظت بافت قدیم شهر ورزنه و مرمت آن توجه ویژه مبذول گردد.

4- از تخریب روستاهای قلعه ای، باقی مانده پس از لغو رژیم ارباب رعیتی جلوگیری شود .

5- با توجه به احداث شبکه جدید آبیاری رودشتین ،ترتیبی اتخاذ گردد که بندهای سنتی آبیاری منطقه ای همچنان جلوه های دل انگیز گردشگری خود را حفظ کند.

6- ترتیبی اندیشیده شود تا مردم منطقه نسبت به حفاظت و تعمیر برجهای کبوتر باقی مانده و نیز احیای شبکه برجهای کبوتر در حال تخریب در منطقه تشویق گردند.

7- نسبت به حفاظت از پلهای قدیمی (آجری ) منطقه بویژه پل تاریخی ورزنه و پل اژیه اقدام جدی بعمل آید .

8- از تخریب آب انبارهای سنتی منطقه جلوگیری شده نسبت به ،به روز کردن کاربری آنها(نه بمنظور ذخیره آب شرب) اقدام ویژه معمول گردد.

9- با تبدیل علفزارهای طبیعی منطقه به پارک ملی و توسعۀ جنگلهای کویری حوضه تالاب (با استفاده از منابع آب سرریز بند شاخ میان و شاخ کنار وچاه آرتزین شور حاشیه تالاب، به تجدید حیات وحش تالاب انواع گور خر ، اسب ، قاطر ، غزال ، و دیگر جاندارانی که بومی این علفزارها بوده اند) و در اواخر رژیم گذشته و اوایل پیروزی انقلاب اسلامی طی شکار مفرط منقرض شدند ،بذل توجه ویژه گردد.

10-نسبت به ایجاد موزه بوم شناسی حوضۀ تالاب و تأسیس یک مرکز کویرشناسی و مطالعات مختلف مربوط به تالاب و کویر اقدام گردد.

11- امکانات مورد نیاز بیتوته و یا استراحت گردشگران و نیز علاقمندان به ورزشهای کویری به مرور زمان تکمیل گردد.

12- نسبت به تکمیل امکانات دسترسی به منطقه تالاب با سازمانهای اطلاع رسانی و دست اندرکاران امور گردشگری استان هماهنگی های لازم برقرار گردد.

13- تمهیداتی اندیشیده شود تا مردم محلی به ویژه اهالی شهرهای ورزنه و هرند و دیگر شهرها و روستاها به سرمایه گذاری های مود نیاز علاقمند و تشویق گردند.

14- چون توان های نهفته تالاب گاوخونی از نظر علمی از جمله خواص درمانی لجن ها و دیگر منابع طبیعی آن به درستی شناخته نشده است، اولویت مطالعت کویرشناسی مذکور به کشف اینگونه توانهای نهفته حوضه تالاب اختصاص یابد.

15- از آنجا که آلودگیهای صنعتی، شهری ، روستائی و زه کشی اراضی شور بالادست و انتقال مستقیم و غیر مستقیم آنها به زاینده رود از مهمترین موانع توسعۀ گردشگری حوضۀ تالاب گاوخونی بشکار می رود تدابیری سهل الحصول و لازم الاجرا برای جلوگیری از ورود آن آلودگیها به زاینده رود و در نهایت به منطقۀ تالاب اندیشیده و اجرا شود.

16- در رابطه با سرمایه گذاری های مربوط به انتقال آب از سرچشمه های مجاور زاینده رود تسریع گردد و سهم مناسبی از آب رودخانه به حفظ حیات تالاب و امور گردشگری آن اختصاص داده شود.

17- نظام خاصی جهت پیگیری پیشنهادات فوق و تقویت هماهنگی بین سازمانهای ذیربط در رابطه با گردشگری حوضۀ تالاب و کویر پیرامون ، طراحی شود.

[ 85/10/16 ] [ 19:37 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

[ 85/10/16 ] [ 19:35 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

   دریاچه نمک حوض سلطان محسن ادیب

 

برای رویت نقشه هوایی اینجا کلیک کنید

کلیه عکسها مربوط به سفر گروه به منطقه سیاه کوه می باشد

جاده خاکریز بر روی دریاچه برای برداشت نمک

دریاچه حوض سلطان

دریاچه حوض سلطان

 

 

 

 

دریاچه نمک حوض سلطان در 40 کیلومتری شمال شهرستان قم و 85 کیلومتری جنوب تهران و در حاشیه بزرگراه تهران قم قرار دارد .اين درياچه که به درياچه ساوه قم ودرياچه شاهی هم معروف است به مساحت تقريبی 240 کيلومتر مربع درشمال شرق شهرستان قم واقع شده است ورشته کوههای البرز درشمال ان قرار دارد وسعت وشکل درياچه متناسب باورود آب وميزان بارندگی آن درفصول مختلف سال متفاوت است . درمواقع بارندگی وذوب برف های ارتفاعات اطراف چون برميزان آب ورودی افزوده می شود ، وسعت آن زياد ودرغيرازاين ايام وسعت آن کاهش می يابد . بدين ترتيب سطح آب درياچه پيوسته درنوسان است.

درموقع پرآبی سطح درياچه گسترش می يابد وآب آن اراضی پست وشوره زار باتلاقی پيرامون را می پوشاند ودرياچه بزرگی به طول 18 وعرض 16 کيلومتر تشکيل می دهد که به نام درياچه حوض سلطان يا کويرنمک مشهور است. رودهای متعددی به اين درياچه وارد می شوند که عموما" از اراضی شوره زار ونمکی اطراف عبور می کنند.

حوض سلطان در سال 1883 میلادی و بر اثر ساخت جاده شوسه تهران قم تشکیل شد

راههای ورود به منطقه : در 35 کیلومتری مسیر قم-تهران جاده خاکی وجود دارد که به دریاچه میرسد . درون دریاچه نیز جاده خاکریزی هست که برای جلوگیری از فرو رفتن خودروها در باتلاق و بهره برداری از نمک دریاچه مورد استفاده قرار می گیرد .
 

دریاچه نمک حوض سلطان ( مقاله 2 ) cretaceous

درياچه حوض‎ سلطان يا درياچه شاهي ، فروافتادگي نامتقارني با 330 كيلومترمربع وسعت، در 35 كيلومتري شمال قم و در شمال باختري درياچة نمك است. اين درياچه شامل دو چالة جدا از هم يكي به نام «حوض‎سلطان» و ديگري به نام «حوض‎مره» است كه با آبراهة باريكي به هم وصل مي‎شوند. حوضة باختري (حوض‎سلطان) داراي بلندي 806 متر از سطح دريا است كه به طور معمول از روان‎آب‎هاي سطحي تغذيه مي‎شود. حوضة خاوري (حوض‎مره)، افزون بر روان‎آب‎ها، از رودهايي مانند رودشور و قره‎چاي نيز بهره مي‎گيرد. مطالعات مستوفي (1350) نشان مي‎دهد كه آب‎ ابتدا وارد حوض‎مره شده و پس از پر شدن آن، از مسيل دو حوض گذشته وارد حوض‎سلطان مي‎شود و هنگامي كه آب در حوض‎سلطان چند متر بالاتر آمد، به طرف حوض‎مره بازمي‎گردد و سرريز اين دو حوض، به درياچة نمك تخليه مي‎شود. مشاهدات صحرايي كرينسلي (1970)، نشان مي‎دهد كه از مركز درياچه به خارج دو پهنة جداگانة قابل شناسايي است. يكي مركز درياچه كه حدود 24 درصد از مساحت آن را زير پوشش دارد و با پوستة نمكي پوشيده شده است. دوم، زون مرطوب كه 76 درصد بقيه را تشكيل مي‎دهد كه به زون گياهان ريشه‎ بلند به پهناي 20 متر مي‎رسد. پوستة نمكي با 5 سانتيمتر ضخامت، شامل نوارهاي هم‎مركز سفيد و خاكستري است و در زير آن سيلت‎هاي رسي و خاكستري رنگ مرطوب قرار دارد. اين زون (پوستة نمكي) به طور فصلي با آب پوشيده مي‎شود، ولي مناطق مركزي آن ممكن است در تمام سال، آب‎دار باشد. مطالعات انجام شده در زون مرطوب نشان داده كه ميزان رس موجود در نمونه‎ها، 35 تا 45 درصد است كه 10 تا 90 درصد كاني‎ها، كائولينيت ‎است. در پشته‎هاي شن و ماسه‎اي زون گياهان با ريشة بلند، چند خط داغ آب وجود دارد كه به سمت سراشيبي تا ارتفاع 826 متر ادامه دارد. اختلاف ارتفاع بين پست‎ترين و بلندترين خط داغ آب 20 متر است. پيشروي وسيع مخروط‎افكنه‎ها در پهناي زون مرطوب و روي پوستة نمكي نشانگر آن است كه روان‎آب سطحي بيش از گذشته است و تغيير آب و هوايي به سوي دورة مرطوب‎تر از گذشته، پيش مي‎رود.

مطالعات معتمد و همكاران (1356) نشان داده است كه رسوبات حوض‎سلطان بيشتر از نوع گچ و نمك، مارن و رس است. بررسي‎هاي لرزه‎نگاري و حفاري نيز نشان داده كه نمك تا عمق 46 متر وجود دارد. اين نمك، به صورت 5 لاية جدا از هم با ضخامت كل تا 20 متر است كه با رس‎هاي قهوه‎اي تا خاكستري از يكديگر جدا مي‎شوند.

[ 85/10/16 ] [ 19:34 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

   روستاهای مناطق کویری

 

روستای ابیانه

 

 

 

 
پیوندهای زیر شامل روستاهای معروف در مناطق مختلف کویری ایران می باشند . برای رویت اطلاعات سایر روستاها به قسمت پایین این صفحه مراجعه کنید . برای اطلاع از سایر روستاهای دیدنی مناطق کویری که در پیوندها و توضیحات این صفحه به آنها اشاره نشده است می توانید به قسمت لیست روستاهای مناطق کویری مراجعه کنید .

مطالب مرتبط :

توضیحات سایر روستاها 

 

روستاى مهرجرد، اردكان


اين روستا در ۱۱ کيلومترى جنوب اردکان و ۲ کيلومترى غرب جادهٔ يزد - اردکان قرار دارد. در مورد وجه تسميهٔ آبادى در کتاب جامع‌ مفيدى آمده است که مهرنگار دختر انوشيروان ساسانى بوده که اين آبادى را بنا نهاد و آن را مهرگرد نام گذاشت که اکنون به مهرجرد معروف شده است. در اين روستا قلعه‌اى کهن وجود دارد که نشان از قدمت آبادى است. علاوه بر آن مدرسهٔ عتيق که ويرانهٔ بناى گنبدوار آن باقى مانده است، در روستا مشهود است. احتمال دارد اين بنا ويرانهٔ مسجد مظفريه باشد که بنابر نوشتهٔ تاريخ جديد يزد، شرف‌الدين مظفر در سدهٔ هشتم در ناحيهٔ ميبد بنا کرده است. مسجد جامع روستا نيز که بر سر در آن تاريخ ۷۷۸ خوانده مى‌شود، از بناهاى جالب توجه روستاست، ضمن اينکه امام‌زاده‌اى به نام خديجه خاتون که مورد احترام و رجوع اهالى و روستائيان اطراف مى‌باشد در روستا وجود دارد. روستاى مهرجرد در يک منطقهٔ دشتى قرار گرفته و داراى آب و هواى معتدل خشک است.
 

نوگنبد، نائين


از توابع شهرستان نائين و داراى آب و هواى کويرى و معتدل و خشک است و در ۳۸ کيلومترى جنوب شرقى نائين و ۶ کيلومترى شمال راه آسفالتهٔ نائين - اردکان قرار گرفته است. در اين آبادى يک قلعهٔ آجرى و يک برج ديده‌بانى متعلق به دوران صفوى وجود دارد که معمارى جالب توجهى دارند.
 

روستاى هفتادر، اردكان

 

ناين روستا در ۳۴ کيلومترى شمال غربى اردکان و کنار جادهٔ اردکان - نائين قرار دارد. در اين روستا دروازه‌اى آجرى و قديمى وجود دارد که بخشى از آن به جا مانده است. اين بنا در شرق آبادى واقع شده و در بين اهالى به دروازهٔ «بزگله‌کن» معروف است. بناى دروازه به قرن نهم هجرى قمرى مربوط است. آثار مذهبى روستا نيز درخور توجه ويژه است. امام‌زاده سيد محمد که ساختمان باشکوهى دارد و از دوران صفوى است، مسجد جامع که از گل و خشت بنا شده و داراى گرمخانه و ايوان تابستانى است و بر سنگ گورهاى آن تاريخ قرن دهم هجرى خوانده مى‌شود. ناين روستاى هفتادر در يک منطقهٔ کويرى واقع شده و داراى آب و هواى معتدل خشک مى‌باشد.

 

روستاى مال‌واجرد، اصفهان


اين روستا در ۱۲۹ کيلومترى جنوب شرقى اصفهان قرار گرفته است و آب و هواى کويرى و معتدل و خشک دارد. کوه‌هاى دملاح، کوتوره و سفيد در شمال آبادى است و باتلاق گاوخونى در ۱۶ کيلومترى شرق آن قرار دارد. در اين آبادى يک مسجد قديمى وجود دارد که کاشى‌‌کارى‌هاى آن نشان مى‌دهد که در دوران صفويه احداث شده است.
 

روستاى محمدآباد، يزد


اين روستا در ۷ کيلومترى جنوب يزد و کنار راه يزد - کرمان قرار دارد. بناى برجى مربوط به ۴۰۰ سال قبل و غارى در ارتفاعات مجاور روستا که آبشار زيبايى دارد، از اهم آثار ديدنى روستا محسوب مى‌شود.
محمدآباد در يک منطقهٔ کوهپايه‌اى قرار گرفته است. کوه تخت‌بان در جنوب آن قرار دارد. آب و هواى روستا معتدل و خشک است.

 

روستاى مدوار، يزد

 

اين روستا در ۴۰ کيلومترى جنوب يزد و ۱۰ کيلومترى غرب راه يزد - دهشير قرار دارد. يک گردشگاه قديمى به نام شاه‌نشين از اهم آثار ديدنى و زيارتگاهى به نام قدمگاه از مهمترين آثار مذهبى روستاست. روستاى مدوار در يک منطقهٔ کوهپايه‌اى قرار گرفته است. کوه مدوار در غرب و کوه سرخ از رشتهٔ شيرکوه چسبيده به اين آبادى است. آب و هواى روستا معتدل خشک است.

روستاى منشاد، تفت


اين روستا در ۴۷ کيلومترى جنوب تفت و ۱۳ کيلومترى جنوب راه مهريز - تفت قرار دارد. مهمترين اثر ديدنى اين روستا مسجد جامع آن است که از بناهاى شاه يحيى مظفرى است و در سال ۷۷۴ هجرى قمرى ساخته شده است.
روستاى منشاد در دره‌اى سبز و خرم قرار دارد که باغ‌ها و درختان فراوانى آن را در بر گرفته است و در تابستان‌ها ييلاق‌ و گردشگاه مردم يزد و پيرامون آن است. کوه چنبر در شرق و کوه جرزين در غرب آبادى واقع شده و هر دو کوه از رشته شيرکوه هستند. آب و هواى روستا معتدل خشک است.

روستاى فين بزرگ، كاشان


اين روستا از توابع شهرستان کاشان است و در يک منطقهٔ‌ دشتى با آب و هواى معتدل و خشک قرار دارد. زيارتگاه‌هايى چون بقعهٔ چهل دختر و شاه‌زاده هادى و شاه‌زاده قاسم در اين روستا واقع‌اند.
 

روستاى قطرم، بافق


اين روستا در ۵۰ کيلومترى شمال راه اصلى و راه‌آهن زرند - بافق قرار دارد آب و هواى روستا معتدل خشک مى‌باشد. از مهمترين مرکز مذهبى روستا مى‌توان از هشت مسجد نام برد که يکى از آنها به نام مسجد دقيانوس کبير شهرت دارد و قبلهٔ آن با قبلهٔ حقيقى اندکى متفاوت است. همچنين زيارتگاهى به نام پير در روستا وجود دارد که مورد رجوع زوار محلى قرار مى‌‌گيرد.
 

روستاى قلعه‌جانى، سيب‌وسوران، سراوان


روستاى قلعه‌جانى از توابع سيب و سوران در منطقه‌‌اى دشتى واقع شده است. رودخانهٔ ماشکيد از شمال آبادى مى‌گذرد و آب و هواى آن گرم و خشک است. اين روستا از مناطق مهم توليد و بافت حصير در محدودهٔ شهرستان سراوان است. وجود يک قلعه قديمى از مهم‌ترين جاذبه‌هاى باستانى کوشان قديم است. ضمن اينکه، زيارتگاه «شاه آهو» از مهم‌ترين اماکن زيارتى منطقه در اين روستا واقع شده و جاذبه‌هاى جهانگردى آن را دو چندان ساخته است.

قيص‌آباد، نائين

اين روستا از توابع شهرستان نائين است و در دشتى معتدل و خشک، ‌در ۱۲ کيلومترى جنوب راه نائين - اردستان قرار گرفته است. از آثار مهم اين روستا قلعهٔ گبرى و يک درخت بيد با قدمت چند صد سال است.

كشكوئيه، رفسنجان

کشکوئيه در فاصلهٔ ۴۵ کيلومترى شمال غرب شهر رفسنجان واقع شده و از نقاط قديمى استان است. وجود کاروان‌سرايى در شمال شرق آبادى و چاپارخانه‌اى قديمى که فاصلهٔ آن با بافت اصلى روستا نزديک به ۳۰۰ متر است، نشان مى‌دهد که احتمالاً جادهٔ عبورى رفسنجان قبل از احداث جادهٔ آسفالت فعلى رفسنجان - يزد از اين نقطه مى‌گذشته است. به گفتهٔ اهالى اين ساختمان‌ها در گذشته توسط شخصى به نام محمد اسماعيل خان وکيل‌الملک ساخته شده و يکى از توقفگاه‌هاى بين رفسنجان و انار بوده است.

 

[ 85/10/16 ] [ 19:29 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

   کویر لوت از ویکی‌پدیا

 

 

 

کویر لوت , حاشیه غربی , کلوت ها

 

کویر لوت حاشیه غربی

 

کویر لوت , قلعه خانه شهداد

 

کویر لوت و کلوت ها

 

غروب لوت

 

 

 

کویر لوت کویری است در منطقه جنوب شرقی ایران. این کویر در شمال شرقی شهرستان کرمان قرار دارد. هسته آن گرمترین نقطه کره زمین است.

واژه کویرلوت


اصطلات جغرافیایی که تاکنون به این خطه پهناور نسبت داده شده است عبارتند از: چاله لوت (چاله لوت در کتاب ژئومرفولوژی کاربردی –بیابان – فرسایش بیابانی – دکتر حسن احمدی معادل پلایا Playa یک واژه اسپانیائی است گرفته شده و به معنی حوضه مرکزی و یا به عنوان چاله داخلی مورد استفاده دارد)، دشت لوت، کویر لوت، بیابان لوت و .... ولی واژه «دشت لوت» در برگیرنده تمامی واژه‌های دیگر است.
موقعیت و شاخص‌های کلی دشت لوت
دشت لوت محدوده‌ای است بین استان‌های خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان و کرمان
دشت لوت بین دو گسل نهبندان در شرق و نای بند در غرب قرار دارد.
حد شمالی آن در حد مدار 32 درجه و حد جنوبی در حد مدار 28 درجه .است
وسعت حوضه آبگیر دشت لوت، حدود 175 هزار کیلومتر مربع (یک دهم مساحت کشور)
طول آن از شمال به جنوب حدود 900 کیلومتر و غرب به شرق حدود 300 کیلومتر است
پست ترین نقطه دشت لوت 190 متر از سطح دریا است(لوت مرکزی)
دشت لوت جایگاه رخداد زمین لرزه‌های بزرگ و مهمی بوده است
در پای کوه‌های مشرف به کویر بزرگ لوت آثاری از سکونت انسان از هزاره چهارم پیش ز میلاد مسیح مشاهده شده (ماخذ شماره 2)
بزرگترین ناحیه جمعیتی دشت لوت «شهداد» که در گذشته‌های دور به آن خبیص می گفتند.
دره سیرچ و ناحیه مسکونی آن به همین نام یکی از زیباترین چشم اندازهای سر سبز حاشیه این دشت اسرار آمیز است.

پدیده‌های جالب


 


ادامه مطلب

[ 85/10/16 ] [ 19:25 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

   کویر میان دشت همشهری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مياندشت از لحاظ زيستي براي يوزپلنگ بسيار حايز اهميت است و پوشش گياهي آن محل مناسبي جهت اختفا و استراحت يوزپلنگ طي روز را فراهم مي كند


ادامه مطلب

[ 85/10/16 ] [ 19:24 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

   کویر مسیله میراث فرهنگی قم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

وسعت کویر مسيله بيش ازده هزار هکتار می باشد ودرحال حاضر قسمتهای عمده آن پوشيده ازدرختان گز وتاغ می باشد ودرحقيقت يکی ازمراکز کويری جنگلی ايران محسوب می شوند بدليل ارتفاع پايين دشت مذکور ( حدود 800 متر ازسطح دريا) ازساير نقاط اطراف شيب ملايم دشتها وارتفاعات شهرقم واراضی شمالی دشت مذکور به طرف دشت می باشد همچنين درياچه نمک و کویر مسيله مصب دو رودخانه مهم مرکزی ايران يعنی رودخانه قمرود ( اناربار) ورودخانه قره چای می باشد.درروزگار نه چندان دور حدود 50 سال پيش دشت مذکور دارای يکی ازبهترين مراتع استپی ودشتی بوده به گونه ای که محل چرای اسبهای دولتی درآن زمان بوده ونيز رمه های بزرگ گوسفند وشتر دردشت مذکور به چرا پرداخته اند علاوه برمراتع خوب درسالهای گذشته دشت مسيله يکی ازبزرگترين توليد کنندگان غلات (گندم ، جو و...) دربخش مرکزی ايران بوده است.

 


ادامه مطلب

[ 85/10/16 ] [ 19:22 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

   کویر بزرگ (کویر نمک)  آفتاب

 

کویر بزرگ

کویر بزرگ

 

 

 

 

کوير نمک يک چاله زمين‌شناسى مثلث شکل ناموزون است که ضلع قاعده آن کوه‌هاى طبس تا کوه‌هاى سبزوار در مشرق و دو ضلع آن يکى از ارتفاعات جنوبى البرز و کوه‌هاى سمنان تا سبزوار در شمال ضلع ديگر ارتفاعات تفرش و کاشان و کوه‌هاى انارک و جندق در جنوب مى‌باشد در داخل اين چاله دو حوضه يکى مسيله در مغرب حوضه ديگر موسوم به دشت کوير در مشرق قرار دارد.

کوير نمک در بزرگ‌ترين منطقه بيابانى ايران واقع شده طول شرقى غربى آن حدود ۶۰۰ کيلومتر و عرض آن از شمال به جنوب بين ۱۰۰ تا ۳۰۰ کيلومتر است و وسعت آن بين ۵۰ تا ۶۰ هزار کيلومتر مربع مى‌باشد.

حوضهٔ کوير نمک با حدود ۴۰۰ متر ارتفاع از پست‌ترين نقاط فلات داخلى ايران محسوب مى‌شود در مناطق پست کوير نمک کوه‌هاى منفردى وجود دارد که جنس آن از کنگلومرا و گرانيت مى‌باشد که احتمالاً بر اثر حرکات تکتونيکى ارتفاع پيدا کرده و چون جنس سختى دارند در مقابل فرسايش مقاومت بيشترى نشان مى‌دهند.

از نظر ساختمانى کوير نمک با کوير لوت تفاوت بسيار دارد چه چاله لوت حفره‌اى است که در اثر شکستگى طبقات زمين احداث شده در حالى‌که کوير نمک يک چاله بزرگ زمين‌شناسى مى‌باشد.

قسمت اعظم کوير نمک را شن و سنگريزه پوشانده است که اغلب دستخوش باد قرار مى‌گيرد و طوفان‌هاى شديد و شن‌هاى آميخته به نمک را مانند امواج دريا با صداى درهم و برهم به حرکت درآورده گاهى به‌شکل تپه‌هاى طولانى تا ارتفاع ۴۰ متر به‌جاى مى‌گذارد اين تل‌هاى شنى که در اثر وزش باد تغيير مکان مى‌دهند به تپه‌هاى ريگ روان معروف است و خطرى براى کاروان‌ها و آبادى‌هاى اطراف کوير مى‌باشد.

کوير نمک از خشک‌ترين نواحى ايران است مقدار بارندگى حدود ۱۰۰ ميلى‌متر و اختلاف درجه حرارت شبانه‌روز در سال خيلى زياد بين صفر و هفتاد درجه مى‌باشد به‌ندرت در حاشيه کوير و بعضى نواحى داخلى نقاطى يافت مى‌شود مانند جندق و بيابانک که از حيث آب و هوا و جمعيت و به‌دست آوردن محصول اهميت داشته باشد.


 

نظرات خوانندگان


 

  

[ 85/10/16 ] [ 19:21 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

   کویرهای ایران محسن ادیب  

 

کویر لوت

کویر مرنجاب

 

 

 

 

 

 

در کتب درسی , کویرهای ایران  به دو قسمت تقسیم شده اند , دشت کویر و کویر لوت . در این مقاله قصد دارم تقسیم بندی دقیقتری از کویرهای ایران ارایه دهم و در هر قسمت به صورت جداگانه توضیحاتی ارایه کنم . دشت کویر شامل دو کویر می باشد که توسط جاده سنتی جندق به بیدستان ( جاده کنونی جندق به دامغان ) از یکدیگر جدا می شوند . کویر شرقی به کویر بزرگ و کویر غربی به کویر کوچک مشهورند .

کویر بزرگ از شمال به سلسله جبال البرز شرقی و کوه های بینالود از شرق به شهر عشق آباد و ازبک کوه  , از غرب به کویر کوچک و از جنوب به کویر لوت و کویرهای اطراف یزد و خور  محدود می شود . برای مطالعه این کویر , رویت عکسهای هوایی و نقشه اینجا کلیک کنید .

کویر کوچک (کویر مسیله ) از شمال به کوههای البرز شرقی و مرکزی , از جنوب به کویر ریگ جن  , از غرب به کوههای مرکزی ایران و سلسله جبال کرکس و از غرب به کویر بزرگ محدود می شود . این کویر در بر گیرنده کویرهای مرنجاب , بند ریگ , دره نخجیر , کویر سمنان و دریاچه نمک آران , حوض سلطان و کوههایی همچون سیاه کوه , سفیدآب , کوه طلحه , کوه دم و کوه یخاب می باشد .برای مطالع این کویر , رویت عکسهای هوای و نقشه  اینجا کلیک کنید .

کویر ریگ جن حد فاصل کویر کوچک و کویرهای طبس و یزد می باشد . این کویر به علت دارا بودن مناطق وسیع باتلاقی , تپههای شنی بلند و ریگزارهای وسیع جزو صعب العبور ترین مناطق جهان می باشد که تا کنون عده محدودی از آن عبور کرده اند . کوه ملا هادی در این کویر قرار دارد . برای اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید .

مناطق کویری طبس و یزد جزو دیگر مناطق کویری ایران می باشند که حد فاصلی بین کویر لوت و کویر بزرگ محسوب می شوند .باتلاق گاوخونی در این منطقه واقع شده است . برای اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید .

کویر لوت یکی از صعب العبورترین نقاط جهان است . در قسمتهایی از این کویر هیچ موجود زنده ای حتی باکتری هم وجود ندارد . گرمترین نقطه کره زمین در این منطقه قرار دارد . شهر کلوته ها در حاشیه غربی این کویر قرار گرفته است . این شهر خیالی حاصل فرسایش شدید زمین در اثر وزش باد می باشد که از دور شباهت زیادی به یک شهر بزرگ دارد . برای اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید .

ااطلاعات مناطق کویری ایران

 

 

 

             کویرها     

                   

 

 

 

سایر نقاط :

 

[ 85/10/16 ] [ 19:21 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

قله
ارتفاع (متر)
منطقه / رشته کوه
دماوند
5671
البرز مرکزي
خلنو
4375
البرز مرکزي
آزاد کوه
4375
البرز مرکزي
ناظر
4350
البرز مرکزي
پالون گردن
4250
البرز مرکزي
کلون بستک
4200
البرز مرکزي
سرکچال
4150
البرز مرکزي
وروشت
4100
البرز مرکزي
خرسنگ
4100
البرز مرکزي
توچال
3960
البرز مرکزي
مهرچال
3920
البرز مرکزي
آتشکوه
3850
البرز مرکزي
شاه نشين
3850
البرز مرکزي
سيالان
4250
البرز غربي
شاه البرز
4200
البرز غربي
خشچال
4180
البرز غربي
ناز
4100
البرز غربي
کهار
4050
البرز غربي
علم کوه
4850
منطقه تخت سليمان
خرسان شمالي
4680
منطقه تخت سليمان
خرسان جنوبي
4659
منطقه تخت سليمان
تخت سليمان
4659
منطقه تخت سليمان
سياه سنگ
4604
منطقه تخت سليمان
هفت خوان
4537
منطقه تخت سليمان
چالون
4516
منطقه تخت سليمان
سياه گوک جنوبي
4500
منطقه تخت سليمان
سياه گوک شمالي
4445
منطقه تخت سليمان
سياه کمان
4472
منطقه تخت سليمان
شانه کوه
4465
منطقه تخت سليمان
کالاهو
4412
منطقه تخت سليمان
گردونکوه
4402
منطقه تخت سليمان
ميان سه چال
4348
منطقه تخت سليمان
لشگرک
4256
منطقه تخت سليمان
زرين کوه
4200
منطقه تخت سليمان
آلانه سر
4050
منطقه تخت سليمان
کرما کوه
4020
منطقه تخت سليمان
پسند کوه
4000
منطقه تخت سليمان
سياه ليز
3975
منطقه تخت سليمان
سبلان
4811
آذربايجان
يخچال
3580
زاگرس - الوند همدان
اَردک و مَردک
3486
زاگرس - الوند همدان
دائم برف
3450
زاگرس - الوند همدان
الوند
3428
زاگرس - الوند همدان
کلاغ لانه
3410
زاگرس - الوند همدان
قزل ارسلان
3250
زاگرس - الوند همدان
چهار قله
3184
زاگرس - الوند همدان
کلاه قاضي
3125
زاگرس - الوند همدان
آلمابلاغ
2997
زاگرس - الوند همدان
کرکس
2995
زاگرس - الوند همدان

[ 85/10/16 ] [ 19:12 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

باسمه تعالی

 

ردیف

سؤالات

بارم

1

منظور از تفکر سیستمی چیست؟ از فواید این نگرش به دو مورد اشاره کنید.

1

2

در تحلیل سیستم های جغرافیایی استفاده از چه رشته های ضروری است؟

75/0

3

چشم انداز جغرافیایی چگونه به وجود می آید؟ علت تفاوت چشم انداز های جغرافیایی در سطح زمین چیست؟

75/0

4

بررسی رابطه ی یک پدیده با سایر پدیده ها را شناخت ..................... می گویند.

25/0

5

سیستمها بر اساس چه عاملی به  باز و بسته تقسیم بندی شده اند؟

الف) نوع روابط   ب) چگونگی مبادله ی ماده و انرژی      ج) سرعت در انتقال اطلاعات      د) ساختار سیستم

25/0

6

پژوش های بنیادی چه تفاوتی با پژوهش های کاربردی دارند؟

5/0

7

منظور از پردازش داده ها چیست؟ کدام روش جمع آوری داده ها در جغرافیا اهمیت بیشتری دارد؟

75/0

8

سؤال از ................ مهمترین سؤال در جغرافیا می باشد؟

25/0

9

کدام عبارت در خصوص نقشه صحیح نمی باشد؟

    الف) نقشه ها تصویری افقی از پدیده های سطح زمین هستند.

ب‌)    نقشه ها منظره ی افقی منطقه ی مورد نظر را نشان می دهند.

ج) در نقشه ها زاویه ی دید عمود بر سطح زمین است.

د) در نقشه ها اندازه ی همه چیز به یک نسبت کوچک شده است.

25/0

10

مقیاس لفظی " یک سانتی متر روی زمین مساوی است با 5 کیلومتر روی زمین "  را به صورت کسری و ترسیمی نمایش دهید.

75/0

11

هریک از نقشه های زیر با چه مقیاسی تهیه می شوند؟

الف) نقشه ی قاره ها ...............................                  ب) نقشه های پوششی از سراسر کشور .......................

5/0

12

مدار استاندارد را تعریف کنید. و بنویسید در سیستم تصویر استوانه ای ، نقشه ی چه مناطقی به طرز دقیق

 ترسیم می شود؟

75/0

13

برای نمایش مناطق مسکونی و صنعتی از چه علائمی استفاده می شود؟

الف) نقطه ای                        ب) سطحی                  ج) خطی                        د) تصویری

25/0

14

قله ای را به کمک منحنی های میزان نمایش دهیدکه:

الف) حداقل ارتفاع آن 100 و فاصله ی منحنی های میزان 50 متر باشد.

ب) شیب در دامنه ی غربی بیشتر از دامنه ی شرقی باشد.

5/0

15

از کاربرد های رایانه در جغرافیا به سه مورد اشاره کنید. و یک موتور جستجوگر نام ببرید.

1

16

چرا ما  اجسام روی زمین را به رنگ های متفاوت مشاهده می کنیم؟ آیا رنگ پدیده ها در تصاویر ماهواره ای همان رنگی است که ما می بینیم ؟ توضیح دهید.

75/0

17

پیکسل  در تصاویر ماهواره ای را تعریف کنید و رابطه ی آن را با توان تفکیک  بنویسید.

75/0

18

چه مسائلی جغرافیدانان  را وادار به طراحی سیستم اطلاعات جغرافیایی نمود ؟

75/0

19

ایجاد لایه های جدید اطلاعاتی در کدام مرحله ی   G.I.S  صورت می گیرد؟

الف) ورودی                            ب) خروجی                          ج) پردازش                          د) انجام کار

25/0

20

کدام نوع مدل بیشترین نقش را در آموزش موضوعات جغرافیای عمومی دارد؟

الف) مشابه سازی              ب) خطی                             ج) ادراکی                         د) مقیاس کارکردی

25/0

21

چرا در جغرافیا برای مطالعه ی پدیده ها از مدل استفاده می کنیم ؟( سه مورد)

75/0

22

مهمترین اصل در مدل های جغرافیایی چیست؟

5/0

23

منظور از مدیریت محیط زیست چیست؟

5/0

24

آمایش سرزمین در اروپا بر چه محور هایی استوار است؟ و اروپاییان برای هماهنگی موضوعات کشور های مختلف ، در چه سطحی  به آمایش سرزمین اقدام کرده اند؟

1

25

خط و مشی های آینده برای برنامه ی توسعه ی ملی ، در کدام مرحله ی آمایش سرزمین  مشخص می شود؟

الف) منطقه ای          ب) طرح کلان ملی             ج) تهیه ی برنامه های توسعه و آینده نگری          د)  کشوری

25/0

26

سه مورد از اصول کلی آمایش سرزمین ایران پس از انقلاب اسلامی را بنویسید؟

75/0

سربلند و پیروز باشید

 

[ 85/10/15 ] [ 23:33 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

                                                                                                                             به نام خدا

آزمون جغرافيای 2- فصل سوم                                             نام ونام خانوادگی :                                        دبيرستان :

 

گزينه ی مناسب را انتخاب کنيد:

75/3

1

كدام كوه هاي زير در دوره ي ترشياري ايجاد شده اند؟

 الف) اطلس – گات                                 ب) آپالاش – عسير                           ج) آلتايي – اطلس                        د) اورال - البرز

 

2

نقش آب هاي جاري در حمل مواد تخريب شده در كوه هاي كدام ناحيه بسيار جزئي است؟

الف) معتدل                                                ب) استوايي                                    ج) مداري                                         د) قطبي

 

3

نيروي وارده بر پوسته ي زمين حاصل جابه جايي مواد در كدام بخش زمين مي باشد؟

الف) آستنوسفر                                          ب) ليتوسفر                                       ج) جبه ي بالايي                            د) هسته داخلي

 

4

اگر ارتفاع اولين منحني ميزان ازپاي كوه 1000 متر باشد، و ارتفاع منحني بعدي 1050 متر، ارتفاع ششمين منحني ميزان چقدر است؟                الف) 1250                                    ب) 1200                                         ج) 1300                                  د) 1350

 

5

كدام يك ازخشكي هاي زير از قاره ي گندوانا جدا شده اند؟

الف) آمريكاي شمالي                                ب)  اروپا                                           ج) آفريقا                                    د) هر سه مورد

 

6

زمين لغزش نوعي جابه جايي مواد در اثر ................. مي باشد.

الف) يخچال ها                 ب) نيروي جاذبه                     ج) آب هاي روان                     د) فرسايش انحلالي

 

7

جزيره ي آتشفشاني ايسلند در محل جدايي كدام صفحات ايجاد شده است؟

الف) آفريقا – اوراسيا                                                                            ب) اروپا – آمريكاي شمالي   

 ج) اقيانوس اطلس – آمريكاي جنوبي                                                 د) اوراسيا – آمريكاي شمالي

 

8)

حفر بستر در وسط رود و رسوبگذاري در حاشيه و سواحل رود بيشتر دركدام قسمت حوضه ي آبريز ديده مي شود؟

الف) بالادست                     ب) مياني                              ج) انتهايي                              د) پايين دست

 

9

در نواحي كوهستاني به دليل شيب زمين كدام فعاليت محدوديت دارد؟

الف) توريستي                   ب) دامپروري                         ج) كشاورزي                  د) صنعتي

 

10

مبناي تعيين ارتفاع منحني هاي ميزان چه مي باشد؟

الف) منحني ميزان قبلي                   ب) اولين منحني ميزان هر عارضه               ج) سطح آب هاي آزاد       د) فاصله ي  منحني ها

 

11

كدام مواد را آب هاي روان به صورت معلق حمل مي كنند؟

الف) ذرات رس                  ب) دانه ها ي شن                         ج) ماسه هاي درشت                    د) پاره سنگ ها  

 

12

فاصله ي دو نقطه درنقشه اي با مقياس 400000 :1 ، 3 سانتيمتر است. فاصله ي اين دو شهر روي زمين چند كيلومتر مي باشد؟

الف) 2/1                          ب) 12                                          ج) 120                            د) 5/12

 

13

شكل مقابل با كدام منحني هاي ميزان تطابق دارد؟

 

 

 

 

14

اشكال كارستي در كدام كوه ها بيشترديده مي شود؟

الف) گچي                      ب) آذرين                                   ج) نمكي                            د) آهكي

 

15

رشته كوه آند از فشردگي كدام صفحات بوجود آمده است؟

الف) آمريكاي شمالي و اقيانوس آرام                                     ب) آمريكاي جنوبي و آفريقا

ج) نازاكا وآمريكاي جنوبي                                                         د) اوراسيا و اقيانوس آرام

 

 

سؤالات تشريحي:

 

1

 

جاهاي خالي را با كلمات مناسب تكميل نماييد.

-          حركات صفحات در ...................... تأثير گذارتر و مشهودتراست.

-          يخچال در حركت خود سنگ هايي را حمل مي كند كه به آن ها  ..........................  گفته مي شود.

-          در يك دامنه ي پر شيب فاصله ي منحني هاي ميزان .......................  است.

-          .................  يك تك كوه در شمال آفريقا مي باشد.

2

2

كوه هاي ايران جزو كدام كمربند كوهستاني هستند؟ ويزگي هاي آن ها را بنويسيد.

5/1

3

كدام ويژگي هاي ساختمان زمين در پيدايش تكتونيك صفحه اي نقش مهم دارد؟

1

4

چهار مورد از جاذبه هاي گردشگري نواحي كوهستاني را نام ببريد.

1

5

دو شكل اصلي هوازدگي را نام ببريد و با ذكر مثال  آن ها را مقايسه نماييد.

5/1

6

نيمرخ توپوگرافي را در امتدادA- B رسم كنيد. مراحل كار را ذكر كنيد.

 

 

 

 

 

2

7

يك قله و يك دره را با استفاده از منحني هاي ميزان نمايش دهيد( اولين منحني 50 متر و فاصله 20 متر)

5/1

8

طول كانالي روي زمين 20 كيلومتر است. اگر طول اين كانال روي نقشه 4ميليمتر باشد ، مقياس نقشه  چقدر مي باشد؟

1

9

باد در نواحي كوهستاني چه ويژگي هايي دارد؟ مزاياي توليد برق آبي را بنويسيد.

5/1

10

مشكلات آب و هوايي كوهستان را بيان كنيد.

75/0

  11    -  در نقشه ي داده شده به سؤالات پاسخ دهيد:                                                                                                                                          5/2

1-      نام صفحه ........         2- نام صفحه.........                  3-نام صفحه.........                4- نام صفحه.........  5-نام كمربند كوهستاني ...............   محل كوه هاي آپالاش را نشان دهيد.                    7- جهت حركت صفحات آمريكاي جنوبي و قطب جنوب را نشان دهيد

8-       محل كوه هاي هيمالايا و اورال را نشان دهيد.                     9- نام كوه ها ..........

 

 

 

 

 

 

 

 

[ 85/10/15 ] [ 23:28 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

 

امام صادق(ع) : شیعیان ما ، آنگونه  باشند که مایه ی فخر و مباهات ما شوند ، نه مایه ی زشتی ما

ردیف

   سؤالات تکمیل کردنی:

بارم

1

جغرافیدانان اجزاء و عوامل محیطی را در ارتباط با یکدیگر می بینند، به این دید ..................... می گویند.

25/0

2

مهمترین عامل خارجی تغییر شکل چهره ی ناهمواری های ایران  .......................  بوده است.

25/0

3

مخروط افکنه بهترین مکان برای فعالیت ............................... است.

25/0

4

توده هوای مرطوب موسمی در برخی سال ها ،رطوبت ........................... را به ایران می آورد.

25/0

5

 به روستایی که  مساکن آن در امتداد جاده و یا رود کشیده شده ، روستای  ....................  می گویند..

25/0

6

با افزایش عرض جغرافیایی تعداد نقاط شهری در ایران  ......................... می یابد.

25/0

7

بیشترین آب مصرفی در ایران مربوط به بخش ..................... می باشد.

25/0

8

 اگر موالید 30 در 1000 ، مرگ ومیر 12 در 1000 ، مهاجرین خارج شده 5 در 1000  و جمعیت اولیه 2000000 نفر  باشد ، کدام گزینه صحیح می باشد؟

الف) رشد مطلق 3/1  ،   جمعیت اضافه شده 26000 نفر ،     جمعیت اخر سال 2026000

ب) رشد طبیعی  3/1 ،    جمعیت اضافه شده  36000 نفر ،    جمعیت آخر سال 2036000

ج) رشد مطلق   8/1 ،     جمعیت اضافه شده 36000 نفر ،      جمعیت آخر سال 2036000

25/0

سؤالات تشریحی:

1

چرا رابطه ی انسان و محیط در همه ی مناطق کره ی زمین یکسان نیست ؟

5/0

2

دو ویژگی بیابان های واقعی را بنویسید.

5/0

3

افزایش آب مصرفی در نواحی شهری و روستایی چه تأثیری بر روند فعالیت های کشاورزی دارد؟

 

5/0

4

چرا احتمال بیابان زایی در مناطق خشک و نیمه خشک بیشتر از مناطق دیگر است؟

5/0

5

از دلایل پیدایش بیوم های مختلف در کره ی زمین ( تنوع بیوم ها) دو مورد را بنویسید.

5/0

6

چرا اطراف فرودگاه ها و کارخانه ها را درختکاری می کنند؟

 

5/0

7

در خصوص موارد زیر پاسخی کوتاه ارائه کنید.

  • علت ایجاد وارونگی دمایی؟......................................................................................
  •  چگونگی از بین رفتن وارونگی دمایی ؟......................................................................
  • نام گازی که بیشترین درصد گازهای گلخانه ای را به خود اختصاص داده است؟ ....................
  •  یکی ازپیامد های این فرایند طبیعی[H2 SO3 so2 + H2o → ] ......................................
  • مهمترین عامل آلودگی خلیج فارس ؟ ...................................
  • یکی از مهمترین اهمیت های دریای خزر ؟..........................
  • دو عامل تهدید کننده ی حیات دریاها ؟...........................................................................

5/1

8

زلزله چه زمانی رخ می دهد؟

75/0

9

در صورت برخورد یک صفحه ی اقیانوسی با صفحه ی قاره ای چه شرایطی رخ می دهد؟ نتیجه ی این فرایند در خشکی چیست؟

5/0

10

از راه های مقایله با بهمن به دو مورد اشاره کنید.

5/0

11

از اقدامات انسان برای کاهش خسارت های بلایای طبیعی یک مورد را بنویسید.

5/0

12

چرا تراکم جمعیت در بعضی مناطق کره ی زمین بیشتر از سایر مناطق است؟

5/0

13

اگر مساحت استان تهران   km2 4000  و جمعیت ان 8000000 نفر فرض شود، تراکم جمعیت را محاسبه کنید.

5/0

14

هرم سنی مقابل متعلق به کدام گروه از کشور ها می باشد؟

در باره ی اطلاعات حاصل از آن ( ویژگی ها ) توضیح دهید.

 

 

 

 

 

75/0

15

علت پیدایش زاغه ها (حاشیه نشینی) در اطراف بعضی شهرها چیست؟

5/0

16

با توجه به عدم وجود امنیت غذایی ( کمبود مواد غذایی ) در کشور های در حال توسعه ، این کشورها چه اقداماتی باید انجام دهند؟

5/0

17

انرزی هسته ای جزو کدام دسته از منابع است؟

25/0

18

از آثار نامطلوب جهانگردی دو مورد را بنویسید.

5/0

19

چرا کشور های اتریش و سویس جزو حوضه های ورزش های زمستانی  به شمار می روند؟

5/0

20

دلایل توجه مدیران و برنامه ریزان کشورها  به گردشگری در سال های اخیر چیست؟ ( دومورد)

5/0

21

مفهوم" پراکندگی فضایی" در علم جغرافیا چیست؟

5/0

22

از معیارهای سنجش  و اندازه گیری توسعه ی اقتصادی دو مورد را نام ببرید.

5/0

سؤالات استان:

1

دشت مشهد بین کدام  ارتفاعات واقع شده است؟

5/0

2

از ویژگی های بافت قدیمی و جدید شهرهای استان  هر کدام یک مورد بنویسید.

5/0

3

مهمترین رود شمال شرق استان ...................  است.

25/0

4

از خسارت های ناشی از حرکت ماسه های روان یک مورد ذکر کنید.

25/0

5

از مراتع استان در چه مواردی استفاده می شود؟(دو مورد)

5/0

6

از عوامل مؤثر در آلودگی هوای شهر مشهد به دو مورد اشاره کنید.

5/0

7

از علل طبیعی و انسانی مؤثر در وقوع سیل هر کدام  یک مورد را بنویسید.

5/0

8

علل افزایش جمعیت شهرنشین استان را بنویسید.( سه مورد)

75/0

9

از جاذبه های طبیعی گردشگری (اکوتوریسم) در استان دو مورد رانام ببرید.

5/0

11

در نقشه ی زیر به سؤالات  داده شده در مورد  ایران  و  استان   پاسخ دهید.

1-محدوده ی گسل درونه را مشخص کنید.    2- شهری در جنوب شرق استان با تراکم جمعیت کم...............

3-  محل روستاهای پراکنده را روی نقشه مشخص کنید.

 4- نام استان ...........

5- نام کوه ...............

6- قشلاق ایل ..........

 

 

 

 

 

 

                         

 

 

 

 

 

                                                                    موفق و مؤید باشید

5/1

 

[ 85/10/15 ] [ 23:25 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

 

حضرت علی (ع) : جهل و نادانی بدترین دردهاست.

ردیف

سؤالات جغرافیای عمومی

بارم

1

مطالعه ی همه جانبه و جامع تمام پدیده ها توسط جغرافیدانان بیانگر چه نگرشی می باشد؟

25/0

2

چرا در نواحی کوهستانی مرتفع، تعداد شهرها کم می باشد؟( 2 مورد)

5/0

3

آلودگی آب را تعریف کنید. و بنویسید بهترین راه بهره برداری درست از آب های بخش

 آشامیدنی بهداشتی چیست؟

1

4

جملات صحیح یا غلط را با نوشتن (ص) یا (غ) مشخص کنید:

  • مهمترین علت خشکی ایران جهت کوه های البرز و زاگرس می باشد.(        )
  • بیابان آتاکاما در اثر جریان های سرد ساحلی ایجاد شده است.(       )
  • هر چه عمق زلزله بیشتر باشد ، میزان خرابی هم بیشتر می شود.(      )

75/0

5

بارندگی های مناطق خشک چه ویژگی هایی دارد؟(2 مورد)

5/0

6

چرا اطراف فرودگاه ها و کارخانه ها را درختکاری می کنند؟( به دو دلیل اشاره کنید)

5/0

7

جاهای خالی را با کلمات مناسب پرکنید:

الف ) مهمترین عامل خارجی تغییر شکل ناهمواری های فلات ایران .............................. می باشد.

 ب )   توده هوای ........................... در  تابستان ،رطوبت را ازاقیانوس هند به ایران می آورد.

        ج )   مناطق عمده ی زلزله خیز جهان در محل ............................ واقع شده اند.

   د )  با احداث سد می توان خسارات .......................... را کاهش داد.

1

8

اصطلاحات زیر را تعریف کنید:

فرسایش خاک :..................................................................................................................................

 

زیست بوم : ........................................................................................................................................

5/0

9

نقش مثبت جو ( اثر گلخانه ای ) را توضیح دهید.

5/0

10

نمودار مقابل بیانگر کدام یک از حالات جو می باشد؟ توضیح دهید.

                                                                                                                                                            ارتفاع

 

                                                           

                                                                                                                                    درجه حرارت

75/0

11

بزرگی زلزله راتعریف کنید .

5/0

12

خشکسالی چه تأثیراتی از نظر طبیعی( زیست محیطی ) در یک ناحیه دارد؟ (به دو مورد اشاره کنید)

5/0

13

چگونه می توان خطر وقوع سیل را در یک ناحیه پیش بینی نمود؟

5/0

14

اگر در یک شهر 20000 نفری نرخ موالید 17 و نرخ مرگ ومیر 10 باشد ، به سؤالات زیر پاسخ دهید:

الف) درصد رشد جمعیت این شهررا محاسبه کنید؟

ب) میزان افزایش جمعیت این شهر در سال چه قدر می باشد؟

5/0

15

در خصوص شکل مقابل به سؤالات پاسخ دهید:

الف) این هرم مربوط به کدام گروه از کشورها می باشد؟

ب) ویژگی های این هرم سنی را بررسی نمایید.

 

 

 

 

75/0

16

مهاجرت از روستا به شهر چه تأثیراتی در ساختمان سنی و جنسی جمعیت روستاها بر جا می گذارد؟

5/0

17

از مزایای انرژی های تجدید شدنی دو مورد را بنویسید.

5/0

18

"حد متناسب جمعیت" در یک کشور به چه عواملی بستگی دارد؟

5/0

19

نوع مهاجرت های زیر رامشخص کنید:

 حرکت مردم از حومه ها به داخل شهر...........................     مهاجرت اروپایی ها به قاره آمریکا ..........................

5/0

20

منظور از" صادرات نامرئی" چیست؟

5/0

21

چرا در سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، جهانگردی در ایران دچار رکود شده است؟

75/0

22

برای توسعه ی جهانگردی  در یک ناحیه چه اقداماتی باید صورت گیرد؟( سه راه پیشنهاد کنید)

75/0

23

گزینه ی مناسب را انتخاب کنید:

1-     از عواملی هستند که موجب آسیب پذیری بیشتر خلیج فارس در برابر آلودگی ها شده اند:

الف) عمق زیاد و شوری آب                                               ب) گرمی هوا و آب کم املاح  

 ج) ارتباط محدود با آب های آزاد  و شوری آب                 د) ارتباط محدود با آب های آزاد و عمق زیاد

     2- در خصوص نقشه ها صحیح می باشد:

الف) هر چه مقیاس نقشه کوچک تر باشد، جزئیات بهتر نمایش داده می شود .

ب) نقشه های بزرگ مقیاس منطقه ی بزرگتری را نشان می دهند.

ج) نقشه های شهری کوچک مقیاس هستند.             د) درنقشه های  بزرگ مقیاس  پدیده ها واضح تر هستند.

    3 کشور ایران در کدام عرض جغرافیایی قرار دارد؟

الف) 25 تا 39 درجه شرقی       ب) 44 تا63 درجه شرقی       ج) 25 تا 39 درجه شمالی       د)4 4 تا 63 درجه شمالی

75/0

سؤالات استان خراسان رضوی

1

مهمترین اشکال فرسایشی در کوه های هزار مسجد را نام ببرید .( 2 مورد)

5/0

2

در استان خراسان رضوی سکونتگاه های روستایی از نوع ……………… هستند.

25/0

3

افت آب های زیر زمینی در دشت های استان چه مشکلاتی به همراه داشته است؟ ( دو مورد)

5/0

4

چرا در نواحی بیابانی استان امکان استفاده از انرژی بادی وجود دارد؟

5/0

5

برای حفظ و باز سازی جنگل ها و مراتع استان چه اقداماتی بایدصورت گیرد؟

5/0

6

از اقدامات لازم برای کاهش آلودگی هوا در شهرها، دو مورد را بنویسید.

5/0

7

علت اصلی سرمازدگی محصولات کشاورزی در استان ………………… می باشد.

25/0

8

عوامل مؤثر دررشد جمعیت شهری استان را بنویسید.( دو مورد)

5/0

9

از جاذبه های طبیعی گردشگری ( اکوتوریسم) در استان دو ناحیه را نام ببرید. و بنویسید مهمترین شکل جهانگردی استان خراسان رضوی چیست؟

75/0

10

 در نقشه ی زیر به موارد خواسته شده در مورد  ایران  و  استان   پاسخ دهید:                                                                               

2

     ایران :

1-نام دشت ..............

2- محل روستاهای پراکنده را مشخص کنید.

3-  نام کانون عمده ی جهانگردی .................

4- قشلاق ایل ......................

5- محل جنگل های ارسباران را نشان دهید.

    استان :

6- گسل درونه را در استان نشان دهید.

7- شهرستانی با تراکم جمعیت کم ..................

8- نام کوه ..............

 

 

 

 

 

 

 

                                                                           سربلندو پیروز باشید

 

[ 85/10/15 ] [ 23:23 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

فاضلابهای صنعتی

مقدمه

فاضلاب و پس آبهای مراکز صنعتی ، کشاورزی و همینطور محلهای مسکونی از آلوده کننده‌های عمده آبهای زیرزمینی و آبهای سطحی بویژه آبهای رودخانه‌ها ، دریاها و دریاچه‌ها هستند. با این فاضلابها و همینطور عوامل مؤثر در آلودگی فاضلاب و پس آبها آشنا می‌شویم.

 

پتانسیل و ظرفیت اکسیداسیون ، معیاری برای تعیین آلودگی فاضلابها

پتانسیل و ظرفیت اکسیداسیون آبها ، یکی از معیارهای مهم آلودگی آنهاست. بطوری که می‌دانیم اکسیژن محلول در آب ، عامل اساسی زندگی و رشد حیوانات و گیاهان است. زندگی این موجودات بستگی به حداقل اکسیژن محلول در آب دارد. ماهی بیش از سایر جانداران و بی مهره‌گان در درجه دوم و باکتریها کمتر از تمام موجودات آبزی به اکسیژن محلول در آب نیاز دارند. در یک آب معمولی که ماهی در آن پرورش می‌یابد، غلظت اکسیژن محلول نباید کمتر از 5 میلیگرم در لیتر باشد و این مقدار در آبهای سرد به 6 میلیگرم در لیتر افزایش می‌یابد.

در صورتی که مقدار اکسیژن محلول در آب کمتر از حداقل مجاز برای زندگی جانداران آبزی باشد، آن آب ، آلوده تلقی می‌گردد. وجود مواد آلی در آب ، موجب مصرف و تقلیل مقدار اکسیژن محلول می‌گردد. غالب ترکیبات آلی موجود در آب دارای
کربن هستند و فعل و انفعال مهمی که در محیط آبی به کمک باکتریهای خاصی انجام می‌پذیرد به ترتیب زیر است:


در این واکنش به ازاء 12 گرم کربن ، 32 گرم اکسیژن مصرف می‌شود. اگر فرض کنیم که مقداری روغن که حاوی 12 گرم کربن بوده ، در آب ریخته شود، با در نظر گرفتن حداکثر مقدار اکسیژن محلول در آب در شرایط معمولی (میلیگرم در لیتر) این مقدار روغن آبی در حدود 3555 لیتر را فاقد اکسیژن نموده و به معنی دیگر کاملا آلوده می‌نماید.

 

میزان مواد آلی در فاضلابها

بطوری که قابل پیش بینی است فاضلابها و پس آبها حاوی مقدار بسیار زیادی مواد آلی است. تقریبا آثار کلیه مواد مصرف در زندگی اجتماعی و همینطور صنایع ، در فاضلابها وجود دارد. تخلیه فاضلابها و پس آبها در آبهای معمولی آنها را به سرعت آلوده می‌کند و این در واقع زاییده وجود مقادیر بسیار زیاد مواد آلی در فاضلابها و پس آبها.

اکسیژن مورد نیاز جهت اکسیداسیون یک فاضلاب

اکسیژن مورد نیاز جهت اکسیداسیون یک فاضلاب ، پس آب و یا آب آلوده معیار مناسبی برای آگاهی از حدود مقدار مواد آلوده کننده موجود در آنهاست. دو روش تعیین میزان آلودگی که بر اساس یاده شده در بالا متکی هستند، تحت عناوین COD و BOD شناخته شده‌اند.

  • (BOD (Biochemical Oxygen Demand:

BOD یک فاضلاب ، پس آب و یا آب عبارت است از میزان اکسیژن مور نیاز میکرو ارگانیسمها در اکسیداسیون بیوشیمیایی مواد آلی موجود در آن. در حقیقت BOD تعیین کننده مقدار اکسیژن مورد لزوم برای ثبوت بیولوژیکی مواد آلی نمونه مورد نظر خواهد بود. اگر BOD آبی در حدود 1 میلیگرم در لیتر باشد، آب خوب و اگر به حدود 3 برسد مشکوک و بیشتر از 5 ، آلوده است.

  • (COD (Chemical Oxygen Demand:

COD یک فاضلاب ، پس آب و یا آب آلوده ، عبارت است از میزان اکسیژن مورد نیاز برای اکسیداسیون مواد قابل اکسیداسیون موجود در آن. مقدار COD معمولا با استفاده از یک عامل اکسید کننده قوی در محیط اسیدی قابل اندازه گیر است. تعیین BOD با وجود ارزش فراوان به همراه دو نکته ضعف اساسی است. اولی طولانی بودن مدت آزمایش و دومی امکان مسموم شدن میکرو ارگانیسمهای مورد نظر در تماس با مواد آلوده در این مدت طولانی ، از اینرو COD ارزش فراوانی پیدا می‌کند.

درجه بندی فاضلابها

فاضلاب آبها بر حسب مقدار BOD درجه بندی می‌شود. فاضلابهایی که BOD آنها به ترتیب در حدود 210 ، 350 و 600 میلیگرم در لیتر هستند، فاضلابهای ضعیف ، متوسط و قوی هستند. برای جلوگیری از آلودگی آبها در بیشتر نقاط جهان ، هیچ فاضلابی حتی بعد از تصفیه در صورتیکه BOD آن بیش از 20 میلیگرم در لیتر باشد، مجاز به ورود به جریانهای سطحی و یا زیر زمینی نیست.

 

فاضلابهای غیر انسانی

باید دانست که در طبیعت تنها انسان نیست که با تولید فاضلاب یا پس آب باعث آلودگی آبها می‌شود. بلکه فعالیت حیوانات نیز در این آلوده سازی بسیار مؤثر است. در صورتیکه به عنوان مبنای مقایسه ، میزان آلودگی انسان را معادل یک BOD فرض کنیم، حیوانات دیگر نظیر اسب ، گاو ، گوسفند ، خوک و مرغ خانگی به ترتیب 11.3 ، 16.4 ، 2.5 ، 1.9 و 0.91 خواهند بود.

تخلیه بی رویه فاضلابهای صنعتی در آبهای سطحی

تخلیه بی رویه و پس آبهای صنعتی (و همینطور غیر صنعتی و کشاورزی) در آبهای سطحی ، موجب مرگ و میر حیوانات آبزی بخصوص ماهیها می‌گردد. جالب توجه است که تلاشی اجساد همین حیوانات خود مزید بر علت موجب آلودگی هر چه بیشتر می‌گردد. از دیگر اثرات مهم این فاجعه تبدیل فعالیت باکتریهای آب از حالت هوازی (Aerobic) یعنی توأم با مصرف اکسیژن به حالت بی هوازی (Anaerobic) و بدون نیاز به اکسیژن می‌باشد.

فعالیت باکتریهای بی هوازی ، توام با پیدایش نامطبوع و مواد قابل اعتراض است، بطوری که
بوی زننده‌ای دارد و قابل اشتعال است. بدبو و بویی نظیر تخم مرغ گندیده دارد و ، سمی خطرناک بوده و بوی تند سیر می‌دهد. بطور کلی غالب محصولات از فعالیت باکتریهای بی هوازی برای زندگی دیگر موجودات بخصوص موجودات آبزی ، مضر است.

مواد شیمیایی ، ایجاد کننده اصلی فاضلاب صنعتی

از مهمترین و شناخته شده ترین مواد شیمیایی که در ابعاد وسیعی مصرف عمومی دارد و به علل مختلف ایجاد آلودگی می‌کند، عبارت از شوینده‌ها (Detergents) است. از حدود سالهای 1940 ، شوینده‌های مصنوعی وارد بازار مصرف شدند که مهمترین آنها عبارت بود از الکیل بنزن سولفانات. این نوع شوینده‌ها دارا یک نکته ضعف مهمی هستند که عبارت از عدم تجزیه آنها توسط مکرو ارگانیسمها است. وجود این مواد در آب باعث ایجاد کف می‌گردد و این کف باعث مشکلات فراوانی برای عمل تصفیه است و در ضمن باعث کندی عمل فتوسنتز می‌گردد.

استفاده از این شوینده‌ها بعدها در آمریکا و اروپا ممنوع شد تا سرانجام در سال 1965 شوینده جدیدی با نام
LAS به بازار آمد که نکته ضعف مذکور را ندارد و توسط میکرو ارگانیسمها تجزیه می‌گردد. ترکیبات ازت دار نیز از طرق مختلف بویژه کودهای شیمیایی وارد فاضلابها می‌گردد. فسفر و ازت که از طریق فاضلاب وارد آب دریاچه‌ها می‌گردد و به علت تغذیه خوب گیاهان آبی پدیده‌ای به نام مسن شدن ایجاد می‌کند و ا ایجاد و ته نشین شدن لجن و گل و لای از عمق این دریاچه‌ها کاسته می‌شود و یکی از مهمترین اثرات نامطلوب این پدیده ، کاهش شدید اکسیژن آبهاست که منجر به تبدیل باکتریهای هوازی به بی هوازی می‌گردد.

مهمترین عوامل ضرورت عدم تخلیه فاضلابهای صنعتی به آبهای جاری و زیر زمینی

  • اسیدیته آزاد
  • مواد قلیایی قوی
  • غلظت زیاد مواد محلول
  • چربی و روغن
  • فلزات سنگن و مواد سمی
  • گازهای بدبو و سمی
  • مواد رادیو اکتیو
  • مواد معلق ، رنگ ، بو
  • ازدیاد دما
  • وجود میکرو ارگانیسمهای بیماری زا

+ نوشته شده در  85/10/11ساعت 19:30  توسط محمد تقی خورشیدی |  نظر بدهید

 

 

[ 85/10/14 ] [ 11:33 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

آلودگی آب

 

 

دید کلی

آب ، شرط وجود حیات می‌باشد و اکثر قریب به اتفاق واکنشهای شیمیایی در محیط آبی صورت می‌گیرد. آب به علت پاره ای خواص ویژه اساسی نقش تنظیم کننده‌ ای در طبیعت داشته و آن را در برابر تغییرات ناگهانی دما حفظ می‌کند. آب بعد از مصارف گوناگون (خانگی ، کشاورزی و صنعتی و …) تبدیل به پساب می‌شود. برای جلوگیری از آلودگی آب و محیط زیست توسط این پسابها باید راهکارهایی برای تصفیه و استفاده مجدد از آنها اتخاذ کرد.

طبقه بندی آبهای آلوده

آبهای آلوده‌ای که پس از تصفیه دوباره می‌توان استفاده کرد:

  1. آبهای آلوده‌ای که در کارخانجات و مراکز صنعتی تولید شده ، به‌شدت سمی هستند و نمی‌توان برای مصارف خانگی استفاده کرد و برای برگشت دوباره به محیط زیست باید به‌صورت دقیق تصفیه شوند.
  2. آبهایی که مصارف خاصی داشته ، قابل استفاده مجدد نمی‌باشند. مانند آبهای صنایع -نوشابه سازی

فاضلابهای صنعتی

فاضلابهای صنعتی ، فاضلابهایی هستند که از صنایع مختلف حاصل می‌شوند و نسبت به نوع صنایع ، ترکیبات شیمیایی مختلفی دارند و وقتی وارد دریاها می‌شوند، باعث آلودگی آب و مرگ آبزیان می‌گردتد.

مواد شیمیایی موجود در فاضلابهای صنعتی

بسته به نوع کارخانه‌ها و محصول تولیدی آنها ، ترکیبات شیمیایی و درصد آنها در پسابهای صنعتی متفاوت است. اما از مهمترین این ترکیبات می‌توان به آرسنیک ، سرب ، کادمیم و جیوه اشاره کرد. این مواد از طریق پساب کارخانجات تهیه کاغذ ، پلاستیک ، مواد دفع آفات نباتی ، استخراج معادن وارد آبهای جاری و محیط زیست می‌شود.

از مهمترین فجایع آلودگی با
جیوه به فاجعه آلودگی آب رودخانه میناماتا در ژاپن با ترکیبات ارگانومرکوریک که به‌عنوان کاتالیزور در کارخانه پلاستیک‌سازی استفاده می‌شود، می‌توان اشاره کرد که طی آن مردم اطراف رودخانه به مرض اسرار آمیزی مبتلا شدند که ناشی از وجود جیوه فراوان در بدن آنها بود و هزاران نوزاد ناقص‌الخلقه و فوت تعدادی از مردم ، نتیجه آلودگی آب با پساب این کارخانه بود.

فاضلابهای کشاورزی

در این فاضلابها ، سموم کشاورزی مانند هیدروکربنهای هالوژنه ، DDT ، آلودین ، ترکیبات فسفردار نظیر پاراتیون وجود دارد. مخصوصا ترکیبات هالوژنه بسیار خطرناک هستند و هنگامی که توام با آب کشاورزی در لایه‌های زمین نفوذ نمایند یا به بیرون از محیط کشاورزی هدایت شوند، باعث ایجاد فاضلابهای کشاورزی فوق‌العاده خطرناک می‌شوند.

 

فاضلابهای شهری

این فاضلابها از مصرف خانگی آب حاصل می‌شود. در این پسابها انواع موجودات ریز ، میکروبها و ویروس‌ها و چند نوع مواد شیمیایی معین وجود دارد که عمده‌ترین آن آمونیاک و نیز مقداری اوره می‌باشد. این فاضلابها باید از مسیرهای سر بسته به محل تصفیه هدایت گردند. جهت خنثی سازی محیط قلیایی این فاضلابها که محیط مناسب برای رشد و نمو میکروبهاست، از کلر استفاده می‌شود.

انواع آلاینده‌های موجود در فاضلابهای شهری

  • آلاینده بیولوژیکی:

    از دفع پسابهای بیمارستانی و مراکز بهداشتی شهری ناشی می‌شود.
  • آلاینده‌های شیمیایی:

    بیشتر آلاینده های شیمیایی از دفع پسابهای خانگی شامل مصرف شوینده‌هاست که روز به روز مصرف آنها بیشتر می‌شود. این آلاینده‌ها به‌علت وجود عامل حلقوی در ساختمان
    مولکول شوینده (
    ABS) ، غیر قابل تجزیه بیولوژیکی در تصفیه‌خانه‌ها هستند.

فرمول عمومی: LABS): linear Alkgl Benzo Sulturic acid = RŔ/ (C6 M5) SO3H)




امروزه در کشور ژاپن و آمریکا ، شوینده حلقوی را تبدیل به خطی نموده‌اند که قابل تجزیه بیولوژیکی در تصفیه‌خانه‌ها است. ولی در اکثر کشورها به‌علت ارزان بودن (
LABS) هنوز هم از این ماده در صنعت شوینده‌ها استفاده می‌شود.

  • سایر آلوده کننده‌ها :

    مواد جامد و رسوبات ، مواد
    رادیواکتیو ، مواد نفتی و آلوده کننده های حرارتی مثل نیروگاهها.

آلودگی آب درجهان

حدود 69 % آب مصرفی جهان ، صرف کشاورزی و عموما آبیاری می‌شود. 23 % به مصرف صنایع می‌رسد و مصارف خانگی تنها حدود 8 % را شامل می‌شود. در کشورهای توسعه یافته ، کشاورزی و صنایع ، بیشترین مصرف آب را داشته ، بالاترین نقش را در آلودگی آبها دارد.

 

پروژه GEMS

نزدیک به سه دهه است که سازمان بهداشت جهانی و برنامه محیط زیست سازمان ملل ، تحت پروژه‌ای به نام GEMS (سیستم مراقبت زیست محیطی ازجهان) ، کیفیت محیط زیست را از نظر اندازه گیری کیفیت هوا ، آب ، آلودگی مواد غذایی و شاخصهای بیولوژیکی مورد مراقبت قرار می‌دهند. برای جمع آوری اطلاعات در مورد کیفیت آب بیش از 50 پارامتر انتخاب شده‌ است که مهمترین آنها عبارتنداز:

Do (اکسیژن محلول) ، BoD (اکسیژن مورد نیاز واکنشهای بیوشیمیایی) ، CoD (اکسیژن مورد نیاز واکنشهای شیمیایی) ، میزان کلروفرمها و نیتراتها و فلزات سنگین می‌باشد.

تصفیه آب و فاضلابها

آب و فاضلابها برای استفاده و برای برگشت به محیط یا استفاده مجدد نیاز به تصفیه دارند. روشهای مختلفی برای تصفیه آبها و فاضلابها وجود دارد که بسته به مصارف آب و نوع آلودگی از این روشها استفاده می‌شود. عمده‌ترین‌ روشهای تصفیه آب عبارت‌اند از:

  1. تصفیه مکانیکی آب
  2. تصفیه شیمیایی آب
  3. تصفیه آب به روش اسمز معکوس
  4. تصفیه بیوشیمیایی آب
  5. فیلتراسیون آب

 

[ 85/10/14 ] [ 11:29 ] [ محمد تقی خورشیدی ]

[ ]

گیاهان مناطق کویری

دکتر حسين بتولي

 

 

 

درخت تاق

اين درخت با آب و هوای خشک و زمينهای نسبتا" شور نواحی کويری بسيار سازگار بوده و در خاکهای سبک و شنی و همچنين بر روی تپه های شنی بخوبی رشد و نمو می کند.

بهمين دليل از اهميت بسزايی در رابطه با کوير و تثبيت شنهای روان در مناطق کويری کشور برخوردار است به علاوه چوب آن از نظر سوخت و تهيه ذغال مورد توجه بوده و همچنين در صنعت نئوپان هم مورد استفاده قرار می گيرد.
در خت تاغ بدليل حفظ رطوبت خاک موجبات رشد و نمو ساير گياهان طبيعی را فراهم می آورد بطوری که منطقه تاغ کاری شده پس از مدتی به صورت مرتع مشجری در می آيد که می تواند مورد استفاده دامها قرار گيرد.

Cyperus conglomerates کلبيت
گونه اي از «جگن» که در گويش محلي بيابان نشينان بنام «کلبيت» شهرت دارد، گياهي است بوته اي پايا که در تمام عرصه هاي شني نوار ريگ بلند آران و بيدگل (تپه هاي ماسه اي ، بستر کوچه ريگها ، چاله ريگها و حتي روي شنزارهاي روان) استقرار دارند.

کلبيت از جمله گياهان شن دوست بسيار سازگار به خاکهاي شني و فقير از مواد غذايي مي باشد. اين گياه بصورت پوشش غالب ، ايجاد تيپ گياهي يکنواختي و همگني را در شنزارها بوجود مي آورد. از طرفي ، در جوامع گياهي اسکنبيل ، دم گاوي ، خارسوف ، نترونسي، بصورت گونه غالب يا همراه ، مشاهده مي شود. به علت انعطاف اکولوژيکي بسيار وسيع اين گونه گياهي ، انتشار جغرافيايي آن در ايران بسيار وسيع مي باشد. بطوري که از شنزارهاي جنوب کشور ، مرکزي و تا شمال کشور نيز گسترش نموده است. اين گياه داراي برگهائي باريک ، کشيده و معمولا" از ميان برگها ، يک ساقه گل دهنده ، به طول ٣٠تا ٦٠سانتيمتر خارج مي شود. بذرهاي گياه پس از رسيدن براحتي از پوشش محافط گل آذين جدا و توسط باد پراکنده مي شود.
اغلب در سالهايي که متوسط بارندگي ساليانه ( زمستان و بهار) مناسب باشد ، رويشگاههاي کلبيت ، با ايجاد ساقه هاي گل دهنده و رشد رويشي بسيار مناسب ، بستر را به شنزارها مي بخشد. کلبيت داراي سيستم ريشه اي بسيار فعال ، بصورت ريزومهاي جانبي (افقي و عمودي )فراوان ، معمولا" ايجاد توده هاي وسيع بصورت کلني، در عرصه هاي شني مي نمايد. بر روي ريزومهاي افقي ، جستهاي عمودي ، بصورت جوانه هاي فعال رويشي که توليد اندامهاي هوايي مي کند ، ظاهر مي شود.

  Zygophyllum eurypterum قيچ
قيچ درختچه اي است همراه با انشعباات چوبي فراوان که در عرصه هاي بياباني بصورت پراکنده در جوامع گياهي درمنه دشتي مشاهده مي شود. ارتفاع متوسط اين درختچه تا ٥/٢ متر مي رسد

.
قيچ در نقاط مختلف ايران ، قفقاز ، افغانستان و پاکستان انتشار دارد.
رويشگاههاي اصلي قيچ در ايران ، جنوب شرقي شاهرود ، خراسان ، زنجان ، دامنه هاي مشرف به کوهستان سفيد آب و دشت کوير، ارتفاعات انارک و چوپانان مي باشد. قيچ معمولا" در خطوط همباران ١٠٠تا ١٥٠ميليمتر بصورت طبيعي ايجاد رويشگاههاي مشجر مي نمايد.
دامنه ارتفاعي رويشگاه قيچ در دامنه هاي کوهستاني سفيد آب بين ١٠٠٠تا ٢٠٠٠متر از سطح دريا است. قيچ گياهي است بومي مناطق خشک و نيمه خشک در خاکهاي شور ، قليا و شور و قليايي که عمدتا" داراي آهک فراوان است ، بخوبي رويش دارد. گلهاي زرد اين درختچه پيش رس بوده و معمولا" در اواسط اسفندماه ظاهر مي شوند.
بدنبال آن ميوه هاي بالدار حاوي سه عدد بذر، در اوايل ارديبهشت ماه بوجود مي آيند. وجود باله هاي نسبتا" بزرگ ميوه ، جابجايي بذر را توسط باد آسان کرده است. اين گياه بوسيله بذر و قلمه قابل تکثير است.

Ephedra strobilacea   ريش بز

ريش بز که با نامهاي «کليشر» و «علي جوني» توسط بيابان نشينان گويش مي شود از درختچه هاي هميشه سبز(ساقه سبزها) محسوب مي شود که در مناطق بياباني و استپي خشک ، ايجاد اجتماعات طبيعي وسيعي را مي نمايند.
ارتفاع اين درختچه تا ٥/١متر مي رسد. برگهاي آن خيلي کوچک و فلسي بوده و در واقع بخش اعظم فرآيند فتوسنتز گياه به ساقه هاي آن سپرده شده است. گل هاي ريش بز، زرد رنگ ، معطر و معمولا" در ارديبهشت ماه ظاهر مي شوند، ميوه ها به صورت پوشش قرمز گوشتي و آبدار ميوه محصور شده در اواخر مردادماه قابل جمع آوري است. اين د رختچه در اقليم خشک و نيمه خشک ايران ، در بيابانهاي استان سيستان و بلوچستان ، دشت کوير، حوضه بيابانهاي مسيله، قم ،سمنان ، خراسان و دامنه هاي جنوبي البرز انتشار دارند. ريش بز در خطوط همباران ١٠٠ميليمتر به بالا بصورت طبيعي رويشگاههايي را بوجود مي آورد. دامنه ارتفاعي رويشگاه آن معمولا" از ٨٠٠تا ١٨٠٠متر از سطح دريا متغير است. ريش بز اغلب در بيابانها روي سازند نئوژن که داراي تشکيلات مارني گچي مي باشد ، مي رويد. سيستم رسيشه اي آن بسيار فعال بوده و انشعابات وسيعي را به پيرامون مي فرستد و در انتهاي ريشه هاي سطحي (استولون) که در خاکهاي شني گسترده شده اند، اشنعابات هوايي بصورت جستهاي فراوان ظاهر مي گردند.

 Stipagrostis plumosaنسي  

نسي گياهي بوته اي پايا و بيابانها و شنزارها به فراواني يافت مي شود. انتشار جغرافيايي آن از جنوب ايران تا صحراي قره قوم ادامه دارد.
نسي از خانواده گندميان (Gramineae) ، بوته اي مرتعي و خوشخوراک که بعنوان گياهي سازگار، در نقاط استيپي بيابانها و شنزارها ، اجتماعات گياهي يکدست و وسيعي را بوجود مي آورد.
در بسياري از عرصه هاي بياباني که چراي شديد انجام مي گيرد. فرصت ظهور و ازدياد اين بوته مرتعي سلب مي شود. در صورتي که مدتي اين مراتع قرق شوند، بخوبي گستره هاي رويشگاهي اين گونه با ارزش آشکار خواهند شد. دامنه انشتار نسي در ايران شامل تمام بيابانهاي لوت تا شمال دشت کوير ، بيابانهاي مسيله و در شنزارهاي نوار ريگ بلند ، بعنوان گونه شاخص حضور دارند. نسي در خطوط همباران ١٠٠ميليمتر به بالا در اقليم خشک و نيمه خشک رشد طبيعي دراد. اغلب در تمام خاکها اعم از خاکهاي سبک شني ، لومي ، گچ دار و حتي خاکهاي آهکي با نفوذ پذيري زياد ، گسترش دارد. اين گياه اغلب به همراه درمنه دشتي، نتر ، قيچ و ريش بز جوامع گياهي گسترده اي را تشکيل مي دهند. علت مقاومت آن نسبت به شرايط اقليم خشک ، بواسطه وجود غلافي از شن دانه اطراف ريشه هاي افشان گياه مي باشد که بوته را در درجه حرارتهاي بالا ( مخصولا" در فصل تابستان) و در باربر کم آبي محافظت مي کند. اگرچه نسي يکي از نادر گونه هاي مرتعي سازگار به عرصه هاي بياباني محسوب مي شود وليکن تاکنون توسط دستگاههاي اجرايي کشور ، فعاليتي در جهت تکثير و احيا آن در مراتع قشلاقي صورت نپذيرفته است.

Salsa crassa  علف شور الوان
علف شور گياهي است بوته اي يک ساله ، ساقه و برگهاي آبدار و گوشتي ، داراي انشعابات و شاخه هاي گسترده بر روي اراضي شور و بحالت کپه اي ديده مي شود. آنچه که باعث رنگين شدن منظر بوته به رنگهاي ارغواني ، قرمز ، نارنجي ، زرد و صورتي مي شود ، مربوط به تغيير رنگ باله هاي ميوه مي باشد.
اين تغيير رنگ اغلب در ماههاي پاييز (آذر تا آبان ماه) مشهود است . بذور علف شور توسط باله هاي غشايي محصور شده و به اين دليل بذر را سبک و براحتي توسط باد قابل جابجايي است. زمان جمع آوري بذر علف شور طي ماه آبان مي باشد. رويشگاههاي طبيعي علف شور در اکثر نقاط شوره زار ايران مانند تپه هاي نمکي مردآباد کرج ، اراضي شور قزوين ، اراک ، قم ، سمنان ، يزد ، گيلانغرب ، قصر شيرين و بيابانهاي حوضه مسيله مي باشد. اين گياه تنها توسط بذر تکثير مي يابد و بهترين روش ازدياد علف شور ، در طبيعت ، بذر پاشي و بذرکاري پس از ريزشهاي جوي بويژه برف و باران ، در در عرصه هاي شور و قليا بعنوان گياه زيراشکوب گياهان درختي و درختچه اي بيابانها.
علف شور معمولا" ايجاد تيپهاي يکدست و يکنواختي را در تاغزارها مي کند . وليکن توام با ساير گونه هاي شور پسند مانند خولي ، اشنان و آنابازيس نيز بعنوان گونه هاي همراه نيز ديده شده است.
علف شور داراي گونه هاي متعددي است که در محيطهاي شور و قليايي بعنوان گياهي سازگار و مقاوم زندگي مي کند. اين گياه متعلق به خانواده اسفناجيان (Chenopodiaceae) بوده ، گياهي است يکساله، علفي و ارتفاع آن بين ٤٠تا٨٠ سانتيمتر و قطر تاج پوشش آن بين ٤٠تا ١٠٠سانتيمتر متغيير است. برگهاي علف شور کوتاه ، آبدار و گوشتي ، گلهايي سبز متمايل به زرد و ميوه هايي رنگين که در فصل پاييز قابل مشاهده است. اين گياه معمولا" در بين تاغزارها به همراه ساير گونه هاي شن دوست مانند کريفون ، خولي و نسي ايجاد تيپهاي گسترده اي را مي نمايد. خاکهاي رويشگاه علف شور از آهکي گجي تا شور و قليايي ، متنوع است. اين گياه معمولا" در خطوط همباران ٨٠ميليمتر به بالا مي شود. دامنه ارتفاع رويشگاهي آن بين ٤٠٠تا ١٢٠٠متر از سطح دريا متغير است. علف شور در نواحي مختلف بيابانهاي حوضه مسيله ، دشت کوير ، حاشيه دقهاي بياباني مانند بيابان سياه رگه و چهار طاغي گسترش دارد. زيبايي گياه بيشتر بواسطه تغييراتي است که در باله هاي ميوه رخ داده ، اغلب نوسانات رنگ در فصل پاييز ايجاد رنگهاي قرمز، نارنجي و سياه مي کند . به کوتاه سخن ، مجموعه هاي گياهي علف شور ، طيفي از رنگهاي متنوع را در سطح بيابانها و نمکزارها ، به تماشا مي گذارند.

 Salsola tomentosa شور بياباني
گياهي بوته اي پايا ، قد کوتاه و ارتفاع متوسط گياه بين ٢٠تا ٤٠سانتيمتر متغير است.
انشعابات ساقه اي چوبي و ترد ، برگهاي کوچک و کروي شکل ، آبدار و ميوه هاي گياه معمولا" در اوايل فصل پاييز تشکيل مي شوند. کاسه گل داراي 5 دانه بوده که هنگام رسيدن ميوه به بال عرضي اطراف آن تبديل مي شود. رنگهاي باله هاي ميوه معمولا" بسيار متنوع و رنگين مي باشد. اين گياه بوته اي اغلب در هر نوع زيستگاهي به استثناء خاکهاي خيلي شور ، رويش دارد. اغلب در نقاط خشک و مرطوب استپهاي مختلف کشور مانند نواحي شور آذربايجان ، سواحل درياي خزر ، بيابانهاي يزد ، کرمان ، کرج ، سيستان و بلوچستان ، خراسان و مسيله انتشار يافته اند. بر روي خاکهاي نيمه عميق با بافت لومي شني و سنگريزه دار براحتي استقرار مي يابند. دامنه ارتفاعي رويشگاه شور بياباني بين ٧٠٠تا ١٥٠٠متر از سطح دريا متغير است. اجتماعات مختلفي را بر روي رسوبات کواترنر با رخساره سفره ماسه اي بوجود مي آورد. گونه هاي همراه اين بوته شور پسند عبارتند از : درمنه دشتي، ريش بز، قلم ، نتر ، نسي، کريفون و زلگ مي باشند. معمولا" در نقاط دامنه اي به همراه درمنه دشتي تيپ غالب را تشکيل مي دهند ، بطوري که با افزايش مقدار درصد رس و شوري خاک ، از پوشش درمنه کاسته و شور بيابان بيشتر خود را نمايان مي کند . روش تکثير گياه توسط بذر مي باشد.

Tribulus terrestrisنخودوک
بيابان نشينان به اين گونه از خارخسک ، نخودوک مي گويند. اين گياه بوته اي يکساله داراي انشعابات فراوان و حداکثر ارتفاع گياه بين ٤٠تا ٨٠سانتيمتر متغير است.
نخودوک ريشه اي ضخيم و سفيدرنگ داشته و در اغلب عرصه هاي شنزارهاي بيابان ديده مي شود ساقه هاي آن غير منشعب ، برگهاي شانه اي کوچک بطول ٢تا ٤سانتيمتر ، تمام پيکر گياه ( اعم از ، برگ ، ساقه و ميوه) را انبوهي از کرکهاي بسيار متراکم ، کوتاه و نرم پوشانده است.
گلهاي آن زرد و ميوه ها نيز پرزدار هستند. نخودوک متعلق به خانواده قيچ( Zygophyllaceae)مي باشد.
اين گياه اغلب در تيپهاي درمنه دشتي ، نسي و اغلب تاغزارها بطور طبيعي ديده مي شوند.
گونه اي مرتعي بسيار خوش خوراک و در خاکهاي با بافت سبک شني لومي مي رويد. در سالهايي که ميانگين بارندگي ساليانه بيابانها مطلوب ( بيش از ١٠٠ميليمتر) باشد، اين بوته در اغلب نواحي شني مشاهده مي شود. گلهاي آن در اواسط بهار و بذرها نيز در اوايل تابستان تشکيل مي شوند. روش ازدياد اين گياه صرفا" توسط بذر انجام مي گرد.

 Nitraria schoberi قره داغ
قره داغ درختچه اي مقاوم به خشکي ، داراي انشعابات فراوان از بن گياه ، ساقه ها اغلب به صورت ساقه هاي خوابيده و خميده که شکل کپه اي نسبتا" حجيمي را به گياه مي بخشد.
برگها تا حتي گوشتي و آبدار ، ساقه ها در انتهاء نوک تيز و خشبي مي شوند. گلهاي قره داغ سفيد رنگ و معمولا" در اواخر فروردين ماه ظاهر مي شوند. ميوه هاي آن قهوه اي متمايل به مشکي ، محتوي يک عدد بذر ، در اواخر خرداد ماه قابل مشاهده است. اين درختچه هاي اغلب در ايران ، ا فغانستان ، سوريه و آسيابي صغير انتشار دارد. پراکنش جغرافيايي آن در ايران ، از بلوچستان تا خراسان ، در شوره زارهاي بياباني مانند کوير ميقان اراک ، سواحل درياچه نمک کوير و کوير غول آ باد گسترش يافته است. اين گياه در خطوط همباران ١٠٠ميليمتر به بالا قرار دارند. همچنين دامنه ارتفاعي رويشگاه آن بين ٨٠٠تا ١٧٠٠متر از سطح دريا ( کوير ميقان ) متغير است. اين درختچه در حاشيه درياچه هاي نمک با خاکهاي عميق ، رسوبي و شور که داراي بافت متغير است ، رويش دارد . علاوه بر اين در خاکهاي گچي و آهکي که داراي محدوديت زهکشي بوده نيز ، زندگي مي کنند. انشعابات ساقه ها در اثر تماس با خاک مرطوب پيرامون گياه ، ايجاد ريشه هاي نابجا کرده و اين امر در توده اي شدن گياه به فرم کپه اي کمک مي کند . بنابراين از جمله روشهاي تکثير گياه علاوه بر روش تهيه قلمه ، توسط بذرنيز ازدياد مي شود.

Tamarix hispida گز
گز از درختجچه هاي مناطق بياباني و شور مي باشد. اين گياه اغلب در بستر آبراهه ها و رودخانه هاي شور و قليايي نواحي خشک رويش دارد.
گياهي است مقاوم به خشکي و سازگار با شرايط سخت بيابان ، داراي گلهايي قرمز رنگ که در فصل بهار و پاييز در انتهاي انشعابات و ساقه ها مشاهده مي شود. اراضي شوري که خاک مرطوب داشته و يا تحت تاثير جريانات فصلي رودخانه ها و آبراهه ها قرار دارند ، از جمله رويشگاههاي درختچه گز محسوب مي شود. اين گياه در انواع خاکها با بافت شني رسي ، سنگريزه دار و دشتهاي سيلابي با خاکهاي رسوبي عميق يا نيمه عميق ديده مي شود. دامنه ارتفاع رويشگاه بين ٨٠٠ تا ١٢٠٠ متر از سطح دريا است. اين درختچه در رويشگاههاي طبيعي همراه با ساير گونه هاي شور پسند مانند اشنان ، آنابازيس و علف شور اجتماعات طبيعي را بوجود مي آورد. گز بواسطه ايجاد تپه هاي نبکاي در اطراف خود ، نقش بسيار مهمي در حفاظت خاک نواحي شور بياباني بعهده دارد. انشعابات فرعي و متراکم ساقه ها ، شکل کروي کپه اي به اين درختچه مي بخشد. گز علاوه بر قلمه از طريق جدا کردن پاجوش نيز قابل تکثير است.

Pistacia Khinjuk & Amygdalus scoparia پسته وحشي و بادام کوهي
پسته وحشي از گياهان درختي بلند قامت نواحي ارتفاعات کوههاي نيمه خشک محسوب مي شوند. ارتفاع متوسط اين درخت معمولا" بين يک تا سه متر بوده وليکن در برخي نقاط حتي به ٧مترنيز مي رسد.
درختي است دو پايه ، داراي برگهاي تک شانه اي ( واجد يک تا ٧برگچه) برگچه ها بيضوي تخم مرغي شکل ، گل آذين نر خوشه مرکب به طول ٥تا ١٢سانتيمتر و گل آذين ماده خوشه مرکب به طول ٧تا ١٥سانتيمتر. ميوه پسته وحشي شفت کوچک ( بطول ٥تا ٨ميليمتر و عرض ٤تا ٦ميليمتر) ابتدا صورتي & سپس قرمز و در زمان رسيدن کامل ، پوشش ميوه سبز رنگ مي باشد.
در اغلب نقاط کوهستاني نيمه خشک کشور مانند بلوچستان تا خراسان ، لرستان ، کردستان ، اصفهان ، فارس، خوزستان ، کرمان ، يزد و تهران به صورت گونه اي بومي و شاخص حضور دارند. اين درختچه به همراه بادام کوهي عنصر اصلي و شاخص بخش کوهستانهاي خشک و نيمه خشک ناحيه رويشي ايراني توراني را تشکيل مي دهد.
پوشش گياهي استپ جنگ پسته وحشيبادام کوهي در سر تا سر نواحي کوهستاني نيمه خشک ، به همراه ساير گونه هاي کامفيت (مانند انواع گون ها و چوبکها) گسترده شده اند.
سيستم ريشه اي اين درخت سازگاري بسيار مطلوبي را به نقاط سنگلاخي و دامنه هاي کوههاي آهکي و بازالتي ، داشته است. فعاليت بسيار زياد انشعابات ريشه اي ، بويپه در شکاف تختهت سنگها ، بردباري اين گياه را در مقابل شرايط اکولوژيک حاکم بر منطقه نشان مي دهد. پسته وحشي توسط بذر تکثير مي شود. عامل انتشار بذر گياه در طبيعت شايد توسط پرندگان انجام مي گيرد.
Suada fruticosa سياه شور
سياه شور درختچه اي است شورپسند، در پايه سخت و کاملا" چوبي شده، انشعبات جانبي فراوان و ايستا، برگهاي کوچک ، کروي و آبدار شاخه هاي خشبي را فرا ميگيرند. اين درختچه در سواحل دقهاي باتلاقي شور و مرطوب مي رويند.

معمولا" در نقاطي که شوري مفرط خاک محدوديت زيستي زيادي را براي ساير گياهان شورپسند مانند اشنان، علف شور و آنابازيس را فراهم آورده ، با اين وجود سياه شور براحتي مي تواند در آن محيط مستقر شوند.
اين